alertawarenessbecome-a-memberbiocalendarclockclosecommunitycorporatecupemailentrancefacebookheartinstagraminternationalleafmake-a-donationmappinmenupawnpersonpolitical-tribuneproveg-iconquoterefreshsearchspread-the-wordtaste-platetwitterwagaworldmapyoutube

Koeien: behandeling van koeien in de zuivelindustrie

vr 23.03.2018

Wereldwijd bekeken, behoren zuivelproducten tot de meest geconsumeerde dierlijke producten. Koeien zijn intelligente, empathische en liefhebbende dieren. In de zuivelindustrie moeten koeien een enorme hoeveelheid aan melk produceren. Om deze reden ondergaan de dieren onprettige en stressvolle omstandigheden waarin zij niet worden voorzien in hun basisbehoeften. ProVeg neemt een kijkje achter de muren van melkveebedrijven en legt de focus op heerlijke alternatieven voor melk.

De basisbehoeften van koeien

Samen met hun jongen leven koeien gewoonlijk in kuddes van ongeveer twintig individuen. Er is sprake van een duidelijke hiërarchie, inclusief een leider (de alfakoe).1)Sowell, B. F., J. C. Mosley & J. G. P. Bowman (2000). Social Behavior of Grazing Beef Cattle: Implications for Management. Journal of Animal Science 77, no. E-Suppl (2000): 1. Koeien brengen het grootste deel van hun tijd grazend door en bestrijken daarmee meerdere kilometers per dag. Een ander belangrijk tijdverdrijf is het herkauwen van voedsel, wat vaak liggend en rustend wordt gedaan.

Koeien zijn intelligente en emotionele individuen

Koeien zijn hele nieuwsgierige en intelligente dieren die beschikken over een langetermijngeheugen en in staat zijn om van elkaar te leren. Elke koe heeft een eigen persoonlijkheid en vormt graag nauwe, levenslange vriendschappen met soortgenoten. De band tussen een moederkoe en haar kalfjes is bijzonder sterk. Binnen een kudde zijn de vrouwen gezamenlijk verantwoordelijk voor de veiligheid van de speelse kalfjes. Net als mensen rouwen koeien om het verlies van vrienden en familieleden.

De moderne koeienrassen in de zuivelindustrie

Vandaag de dag fokken industriële melkveebedrijven koeien die extreem veel melk kunnen produceren. De melkproductie per koe is in de afgelopen jaren dan ook dramatisch gestegen. Voor een gezond groeiproces hebben kalfjes ongeveer 8 liter melk per dag nodig. Gek genoeg produceren moderne rassen melkkoeien tot wel 50 liter per dag en tot wel 12.000 liter per jaar.2)Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017). FAOSTAT Statistics Database. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/QL [02.01.2017] 3)Isermeyer, T., T. Hemme & J. Holzner (2003): Analysis of international competitiveness of milk production in the Framework of the IFCN. AGRIC. ECON. – CZECH, 49, 2003 (2): 94–100 Om deze reden is het aantal koeien binnen Europese melkveebedrijven in de afgelopen jaren afgenomen, terwijl de hoeveelheid geproduceerde melk is toegenomen.4)Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017): FAOSTAT Statistics Database. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/QL [02.01.2017] Het produceren van melk met zo’n onnatuurlijke snelheid is fysiek erg vermoeiend voor koeien. Het is vergelijkbaar met de metabolische inspanning die een mens moet leveren bij het dagelijks hardlopen van anderhalve marathon. Om één liter melk te produceren, moet een koe 500 liter bloed door haar uiers pompen.5)Dairy Herd Management (2011): The bovine athlete. Available at: http://www.dairyherd.com/dairy-herd/the-bovine-athlete-113989584.html [25.07.2017]

De leefomstandigheden en behandeling van koeien

Wereldwijd wordt jaarlijks door meer dan 270 miljoen melkkoeien meer dan 650 miljoen ton melk geproduceerd.6)Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017): FAOSTAT Statistics Database. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/QL [02.01.2017] De leefomstandigheden van koeien in de intensieve veeteelt lopen erg uiteen. Waar sommige koeien buiten in de wei lopen, zien anderen nooit daglicht. Binnen de Europese Unie bestaat geen specifieke wetgeving die betrekking heeft op de weidegang van koeien.

Grazen

In tegenstelling tot wat veel mensen denken en tot wat adverteerders uit de branche het publiek graag willen laten geloven, brengen zelfs de zogenaamde weidekoeien weinig tijd door in het weiland. De koeien hebben over het algemeen minder dan vijf maanden per jaar toegang tot het grasland. De rest van het jaar brengen ze door in ligstallen of -boxen. De meeste koeien die buiten staan, zijn vleeskoeien of jonge melkkoeien die nog nooit bevallen zijn. 

Groepstallen

Binnen veel commerciële melkveebedrijven leven koeien in krappe stallen, vastgebonden aan een ketting of een touw. De omstandigheden in deze groepstallen zijn zo beperkend dat de koeien in de meeste gevallen niet in staat zijn om te lopen en te keren, om zichzelf te verzorgen en om met groepsgenoten te communiceren. In Nederland wordt nauwelijks nog gebruik gemaakt van dit type stallen. 

Boxen

Een ander commercieel landbouwsysteem biedt melkkoeien boxen van 3,4 tot 4,0 vierkante meter, met functionele ruimtes om te rusten, te bewegen, te eten en te melken. De ondergrond van deze boxen bestaat meestal uit betonnen roosters welke erg glad zijn. Dit maakt dat de koeien stress ervaren wanneer zij zichzelf verplaatsen. Er is geen stro aanwezig en bij het lopen over de roosters valt de mest naar beneden. De koeien lopen vaak door hun eigen poep. De ligboxenstal is de meest gangbare stal in Nederland. 

Koemelk is moedermelk

Net zoals alle andere zoogdieren, produceren koeien alleen melk na de bevalling. Om de melkproductie op peil te houden, worden koeien in de zuivelindustrie elk jaar gedwongen geïnsemineerd (kunstmatig bezwangerd). Koeien zijn negen maanden drachtig en worden tot de zevende maand van hun zwangerschap gemolken. 

Pasgeboren kalfjes worden binnen een paar uur na de geboorte gescheiden van hun moeder. Op deze manier kan de moedermelk worden gereserveerd voor menselijke consumptie. Deze scheiding is traumatisch voor zowel moeder als jong. Een aantal weken lang zal de moederkoe wanhopig blijven roepen, op zoek naar haar vermiste kalfje. Zes tot acht weken later is het alweer tijd om opnieuw geïnsemineerd te worden.

kalfje

Onthoornen

Koeien gebruiken hun hoorns om te communiceren met kuddegenoten en om conflicten op te lossen. Zo geven ze door middel van hun hoorns aan dat andere koeien dichterbij mogen komen of juist weg moeten gaan. Echter, de meeste moderne veehouderijen onthoornen hun kalfjes om ruimte te besparen en om het risico op verwondingen veroorzaakt door stress te verkleinen. Onthoornen is een pijnlijke procedure waarbij de zenuwuiteinden en bloedvaten waaruit de hoorns groeien, worden verbrand.

Kalfjes als bijproduct van de zuivelindustrie

Veel vrouwelijke kalfjes die worden geboren bij een melkkoe staan hetzelfde lot te wachten als hun moeder. Gedurende de eerste twee weken van hun leven worden de dieren geïsoleerd in kleine hokken. De navelstreng is dan nog nat. Andere kalfjes zijn geneigd om hieraan te gaan zuigen, omdat hen de uier van hun moeder is ontnomen. Dit kan ertoe leiden dat de navelstreng gaat ontsteken. Na twee tot twaalf weken verplaatst de boer de dieren meestal naar een groepshuisvesting, bedoeld voor meerdere kalfjes. De vrouwelijke kalfjes produceren hun leven lang melk voor de zuivelindustrie. 

Mannelijke kalfjes en ‘overtollige’ vrouwtjes worden meestal verkocht aan vleesveebedrijven. Daar nemen de dieren in een korte periode sterk toe in gewicht zodat ze geslacht kunnen worden en als kalfsvlees kunnen worden verkocht. In 2016 werd voor ongeveer 636.000 ton aan kalfsvlees geproduceerd in de Europese Unie. Een significant deel hiervan was afkomstig van melkkoeien.7)Eurostat (2017): Slaughtering in slaughterhouses – annual data. Meat Product = Calves. Available at: http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do

Wereldwijd worden jaarlijks meer dan 300 miljoen koeien geslacht voor rundvlees.8)Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017): FAOSTAT Statistics Database. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/QL [07.03.2018] De rundvleesproductie in het Amazoneregenwoud is de grootste oorzaak van ontbossing. Bovendien draagt deze industrie sterk bij aan klimaatverandering en verminderde biodiversiteit. 

De slacht van een melkkoe

Elk jaar worden in de Europese Unie ongeveer 7,5 miljoen melkkoeien geslacht.9)Eurostat (2017): Slaughtering in slaughterhouses – annual data. Meat Product = Cows. Available at: http://ec.europa.eu/eurostat/de/data/database [08.03.2018] Commerciële melkkoeien worden meestal geslacht zodra hun melkproductie begint te dalen. Dan zijn de dieren vaak tussen de 4,5 en 6 jaar oud.10)DeLaval (2013): Cow longevity conference. Conference Proceedings. Available at: http://www.milkproduction.com/Global/PDFs/Cow%20Longevity%20Conference%20Proceedings%20.pdf [19.03.2018] De koeien die niet zwanger worden na hun eerste inseminatie en de koeien die na het krijgen van hun eerste kalfje onvoldoende melk produceren, worden op nóg jongere leeftijd geslacht. 

Bij het slachten wordt een groot aantal koeien op een verkeerde manier bedwelmd. Het doel is om de koeien vlak voor het slachten bewusteloos te schieten, maar het komt geregeld voor dat een dier doodbloedt terwijl het nog volledig bij bewustzijn is. In Duitsland gebeurt dit in 5 tot 9 procent van de gevallen. De koeien zijn wakker en bij kennis wanneer ze aan één van hun achterpoten worden opgehangen met behulp van een gemotoriseerde katrol. De keel wordt doorgesneden waardoor het dier doodbloedt terwijl het ondersteboven hangt.11)Burger, K. (2015): Mit viel Liebe getötet. Süddeutsche Zeitung, 13.04.2015. Available at: http://www.sueddeutsche.de/wissen/tierschlachtung-mit-viel-liebe-getoetet-1.2429399 [03.01.2017]

10 tot 20 procent van de koeien is zwanger op het moment van slachten.12)Maurer, P., E. Lücker & K. Riehn (2016): Slaughter of Pregnant Cattle in German Abattoirs – Current Situation and Prevalence: A Cross-Sectional Study. BMC Veterinary Research 12, no. 1. doi:10.1186/s12917-016-0719-3. 13)Di Nicolo K (2006): Studie zum zusätzlichen Eintrag von Hormonen in die menschliche Nahrungskette durch das Schlachten von trächtigen Rindern in der Europäischen Union am Beispiel von Luxemburg und Italien. Dissertation med. vet. Universität Leipzig, Veterinärmedizinische Fakultät; Institut für Lebensmittelhygiene; 14)Singleton, G. H. & H. Dobson (1995): A Survey of the Reasons for Culling Pregnant Cows. The Veterinary Record 136, no. 7 (February 18, 1995): 162–65. Het schietmasker treft alleen de moederkoe, wat maakt dat de ongeboren kalveren vaak nog bij bewustzijn zijn wanneer zij stikken en hun moeder doodbloedt. Slachthuis arbeiders hebben laten weten dat sommige kalfjes nog in leven zijn als hun moeder in stukken wordt gesneden. De kalfjes worden vervolgens door de arbeiders gedood.

De gezondheidsrisico’s van melkconsumptie

Met meer dan 110 kilogram per persoon per jaar, behoren zuivelproducten tot de meest geconsumeerde dierlijke producten wereldwijd. Het grootste deel wordt genuttigd in Europese landen en in Noord-Amerika.15)Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017). FAOSTAT Statistics Database. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/FBS [08.03.2018]

Zuivelproducten worden geassocieerd met gezondheidsproblemen. Wereldwijd is ongeveer 75 procent van de volwassenen lactose-intolerant, wat betekent dat zij de lactose in zuivelproducten niet goed kunnen verteren.16)Suarez, F. L., D. A. Savaiano & M. D. Levitt (1995): A Comparison of Symptoms after the Consumption of Milk or Lactose-Hydrolyzed Milk by People with Self-Reported Severe Lactose Intolerance. New England Journal of Medicine. 333, p.1–4 Symptomen van lactose-intolerantie zijn onder andere een opgeblazen gevoel, diarree, verstopping, gas, misselijkheid en buikpijn.17)The National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (2017): Lactose Intolerance. Available at: https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/lactose-intolerance [08.03.2018] Een lactose-intolerantie kan voor een lange tijd ongediagnosticeerd blijven. Dat is van negatieve invloed op de gezondheid, aangezien het lichaam op dat moment voedingsstoffen misloopt. Vanwege het hoge cholesterolgehalte en de vele verzadigde vetten kunnen zuivelproducten hartaandoeningen bevorderen. Bovendien wordt vermoed dat zuivelproducten aanzetten tot kankersoorten zoals prostaat- en borstkanker.18)Qin L., J.Xu, P. Wang et al (2007): Milk consumption is a risk factor for prostate cancer in Western countries: evidence from cohort studies. Asia Pac J Clin Nutr. 2007;16:467–476. 19)Song Y., J.E. Chavarro, Y. Cao et al. (2013): Whole milk intake is associated with prostate cancer-specific mortality among U.S. male physicians. J Nutr. 2013; 143:189-196. 20)Chan J.M., M.J. Stampfer, J. Ma et al. (2001): Dairy products, calcium, and prostate cancer risk in the Physicians’ Health Study. Am J Clin Nutr. 2001; 74:549-554. 21)Kroenke C.H., M.L. Kwan, C. Sweeney et al. (2013): High-and low-fat dairy intake, recurrence, and mortality after breast cancer diagnosis. J Natl Cancer Inst. 2013; 105:616-623. Zuivelproducten kunnen tevens verontreinigende stoffen bevatten. Denk hierbij aan hormonen en pesticiden.

Melkvervangers groeien in populariteit

Steeds meer consumenten zetten hun vraagtekens bij de consumptie van koemelk. Er wordt nagedacht over de effecten die ons dieet heeft op de dieren, het milieu en onze gezondheid. Dit bewustzijn zien we terug in de groeiende vraag naar plantaardige melkvervangers. Alhoewel plantaardige melk in verschillende culturen al eeuwen geconsumeerd wordt, is de populariteit in de afgelopen tien jaar enorm toegenomen. Plantaardige melk wordt verkozen boven dierlijke melk vanwege factoren zoals dierenwelzijn, milieu-impact, voedingswaarden, allergenen én smaak.

10x beste plantaardige alternatieven voor melk

Het aanbod aan gezonde en veganistische alternatieven voor melk is vandaag de dag erg groot. Er zijn zowel gezoete als ongezoete varianten verkrijgbaar. ProVeg presenteert de tien beste alternatieven voor melk.

ProVeg ondersteunt de beschikbaarheid van plantaardige alternatieven voor melk

ProVeg laat zien dat er gezonde en diervrije melkalternatieven bestaan en zorgt ervoor dat deze op zoveel mogelijk plekken beschikbaar zijn. Dankzij ProVeg introduceerde New York Pizza in het voorjaar van 2018 twee vegan pizza’s met plantaardige kaas. Ook is ProVeg de drijvende kracht achter het vergroten van het aanbod in plantaardig gebak. In samenwerking met ProVeg lanceerde de koffieketen Coffee Company in 2017 meerdere soorten gebak, volledig vrij van zuivel en ei. En in 2019 lanceerde de HEMA in samenwerking met ProVeg de eerste vegan appeltaart.

Bekijk de nieuwste campagnes van ProVeg

Onze campagnes bieden mensen de tools en kennis die ze nodig hebben om voedselkeuzes te maken die goed zijn voor jezelf, de planeet en het milieu.

References   [ + ]

1. Sowell, B. F., J. C. Mosley & J. G. P. Bowman (2000). Social Behavior of Grazing Beef Cattle: Implications for Management. Journal of Animal Science 77, no. E-Suppl (2000): 1.
2. Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017). FAOSTAT Statistics Database. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/QL [02.01.2017]
3. Isermeyer, T., T. Hemme & J. Holzner (2003): Analysis of international competitiveness of milk production in the Framework of the IFCN. AGRIC. ECON. – CZECH, 49, 2003 (2): 94–100
4, 6. Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017): FAOSTAT Statistics Database. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/QL [02.01.2017]
5. Dairy Herd Management (2011): The bovine athlete. Available at: http://www.dairyherd.com/dairy-herd/the-bovine-athlete-113989584.html [25.07.2017]
7. Eurostat (2017): Slaughtering in slaughterhouses – annual data. Meat Product = Calves. Available at: http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do
8. Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017): FAOSTAT Statistics Database. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/QL [07.03.2018]
9. Eurostat (2017): Slaughtering in slaughterhouses – annual data. Meat Product = Cows. Available at: http://ec.europa.eu/eurostat/de/data/database [08.03.2018]
10. DeLaval (2013): Cow longevity conference. Conference Proceedings. Available at: http://www.milkproduction.com/Global/PDFs/Cow%20Longevity%20Conference%20Proceedings%20.pdf [19.03.2018]
11. Burger, K. (2015): Mit viel Liebe getötet. Süddeutsche Zeitung, 13.04.2015. Available at: http://www.sueddeutsche.de/wissen/tierschlachtung-mit-viel-liebe-getoetet-1.2429399 [03.01.2017]
12. Maurer, P., E. Lücker & K. Riehn (2016): Slaughter of Pregnant Cattle in German Abattoirs – Current Situation and Prevalence: A Cross-Sectional Study. BMC Veterinary Research 12, no. 1. doi:10.1186/s12917-016-0719-3.
13. Di Nicolo K (2006): Studie zum zusätzlichen Eintrag von Hormonen in die menschliche Nahrungskette durch das Schlachten von trächtigen Rindern in der Europäischen Union am Beispiel von Luxemburg und Italien. Dissertation med. vet. Universität Leipzig, Veterinärmedizinische Fakultät; Institut für Lebensmittelhygiene;
14. Singleton, G. H. & H. Dobson (1995): A Survey of the Reasons for Culling Pregnant Cows. The Veterinary Record 136, no. 7 (February 18, 1995): 162–65.
15. Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017). FAOSTAT Statistics Database. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/FBS [08.03.2018]
16. Suarez, F. L., D. A. Savaiano & M. D. Levitt (1995): A Comparison of Symptoms after the Consumption of Milk or Lactose-Hydrolyzed Milk by People with Self-Reported Severe Lactose Intolerance. New England Journal of Medicine. 333, p.1–4
17. The National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (2017): Lactose Intolerance. Available at: https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/lactose-intolerance [08.03.2018]
18. Qin L., J.Xu, P. Wang et al (2007): Milk consumption is a risk factor for prostate cancer in Western countries: evidence from cohort studies. Asia Pac J Clin Nutr. 2007;16:467–476.
19. Song Y., J.E. Chavarro, Y. Cao et al. (2013): Whole milk intake is associated with prostate cancer-specific mortality among U.S. male physicians. J Nutr. 2013; 143:189-196.
20. Chan J.M., M.J. Stampfer, J. Ma et al. (2001): Dairy products, calcium, and prostate cancer risk in the Physicians’ Health Study. Am J Clin Nutr. 2001; 74:549-554.
21. Kroenke C.H., M.L. Kwan, C. Sweeney et al. (2013): High-and low-fat dairy intake, recurrence, and mortality after breast cancer diagnosis. J Natl Cancer Inst. 2013; 105:616-623.
Top