Varkens: de intensieve veehouderij in de varkensvleesindustrie

wo 21.03.2018

Hoewel varkens tot de meest intelligente dieren behoren en varkensvlees wereldwijd het meest geconsumeerd wordt, blijven de levens en sterfgevallen van varkens in de intensieve veehouderij onzichtbaar voor de consument. ProVeg bekijkt de sociale levens van varkens en de praktijken van varkensbedrijven en vestigt de aandacht op heerlijke alternatieven voor varkensvlees.

De basisbehoeften van varkens

Wilde varkens leven op een natuurlijke wijze in bossen, waar ze voedsel zoeken en onderdak vinden onder struiken en bomen.1)Leaper R, G. Massei, M. L. Gorman & R. Aspinall (1999): The feasibility of reintroducing wild boar (Sus scrofa) to Scotland. Mammal Review 29(4):239-59. Available at http://www.blackwellpublishing.com/specialarticles/mam1_xx.pdf [03.03.2018] Vrouwelijke varkens en hun jongen vormen hiërarchische groepen, wat hun vreedzame coëxistentie waarborgt.2)Report of the Scientific Veterinary Committee (1997): The Welfare of Intensively Kept Pigs. European Commission. Available at https://ec.europa.eu/food/sites/food/files/animals/docs/aw_arch_1997_intensively_kept_pigs_en.pdf [03.03.2018] Elke groep bezet een bepaald territorium en wordt geleid door de oudste, meest ervaren zeug.3)Hoy, S. (2009): Nutztierethologie. Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart. p. 105 Varkens zijn zeer sociale dieren; zo vormen ze levenslange vriendschappen en communiceren ze met elkaar op verschillende manieren. Tot nu toe zijn meer dan 20 verschillende vocalisaties vastgesteld. Hoewel varkens alleseters zijn, tonen ze een voorkeur voor wortels, fruit en groenten.4)Animal diversity Web: Sus Scrofa – Wild Boar. Available at http://animaldiversity.org/accounts/Sus_scrofa/#food_habits [03.03.2018]

 

Varkens zijn intelligente, empathische en speelse individuen

Varkens zijn erg nieuwsgierig naar hun omgeving en gebruiken hun snuiten en tanden om hun omgeving te verkennen. In termen van intelligentie doen ze zeker niet onder voor zowel honden als katten. Varkens leren aanzienlijk sneller dan honden en onthouden meer commando’s. Zo zijn ze bijvoorbeeld in staat om complexe taken uit te voeren en kunnen ze zowel woorden als hele zinnen leren. Varkens concurreren dan ook makkelijk met chimpansees bij computerspelletjes en hebben een veel beter vermogen om zich daarop te concentreren. 5)Marino L. & C. M. Colvin. Thinking Pigs: Cognition, Emotion, and Personality – An Exploration of the Cognitive Complexity of Sus Domesticus, the Domestic Pig. The Someone Project. Available at http://www.farmsanctuary.org/wp-content/uploads/2016/08/TSP_PIGS_WhitePaper.pdf [03.03.2018] 6)Marino, L. & C. M. Colvin (2015): Thinking Pigs: A Comparative Review of Cognition, Emotion, and Personality in. International Journal of Comparative Psychology 28, no. 1 (January 1, 2015). Available at http://escholarship.org/uc/item/8sx4s79c [03.03.2018]

Bovendien herkennen varkens zichzelf in spiegels, wat wijst op een vermogen tot zelfbewustzijn.7)Broom, D. M., H. Sena & K. L. Moynihan (2009): Pigs Learn What a Mirror Image Represents and Use It to Obtain Information. Animal Behaviour 78, no. 5 (November 2009): 1037–41. doi:10.1016/j.anbehav.2009.07.027. Ze zijn in staat tot abstract denken, onthouden jaren later wat ze geleerd hebben en kunnen als een team werken. Ze hebben ook een verbazingwekkend goed gevoel voor empathie, kunnen mededogen voelen voor hun mede-varkens en, net als mensen, zijn ze in staat om opzettelijk anderen te bedriegen.8)Marino, L. & C. M. Colvin (2015): Thinking Pigs: A Comparative Review of Cognition, Emotion, and Personality in. International Journal of Comparative Psychology 28, no. 1 (January 1, 2015). http://escholarship.org/uc/item/8sx4s79c. 9)Marino L. & C. M. Colvin. Thinking Pigs: Cognition, Emotion, and Personality – An Exploration of the Cognitive Complexity of Sus Domesticus, the Domestic Pig. The Someone Project. Available at: http://www.farmsanctuary.org/wp-content/uploads/2016/08/TSP_PIGS_WhitePaper.pdf

 

Zeugen verzorgen liefdevol hun jongen

Zeugen zijn liefhebbende en zorgzame moeders. Onder natuurlijke omstandigheden, tegen het einde van haar vier maanden durende zwangerschap, zal een zeug een verscheidenheid aan materialen verzamelen om een ​​nest voor haar jongen te bouwen.10)Report of the Scientific Veterinary Committee (1997): The Welfare of Intensively Kept Pigs. European Commission. Available at https://ec.europa.eu/food/sites/food/files/animals/docs/aw_arch_1997_intensively_kept_pigs_en.pdf [03.03.2018] 11)Gundlach, H. (1968) Brutfürsorge, Brutpflege, Verhaltensontogenese und Tagesperiodik beim Europäischen Wildschwein ( Sus Scrofa, L.). Z Tierpsychol 25: 955-995. Moederzeugen zijn zeer attent en beschermend voor hun nakomelingen. Wanneer hun biggen uit het zicht verdwijnen, roepen moeders hen voortdurend om contact te houden. Biggen spelen uren met elkaar, en zelfs volwassen varkens vertonen gelijksoortig speelgedrag.

 

Varkens zijn erg netjes

In tegenstelling tot wat men vaak denkt, zijn varkens nette individuen en hebben ze strikt gescheiden gebieden voor slapen, eten en ontlasting. Omdat hun ledematen niet gemaakt zijn voor verzorging, verzorgen ze elkaar en wrijven ze zichzelf tegen geschikte objecten zoals boomstronken. Varkens zweten niet, daarom houden ze ervan om te zwemmen of af te koelen in een modderbad.12)Report of the Scientific Veterinary Committee (1997): The Welfare of Intensively Kept Pigs. European Commission. Available at https://ec.europa.eu/food/sites/food/files/animals/docs/aw_arch_1997_intensively_kept_pigs_en.pdf [03.03.2018] Een laagje gedroogde modder beschermt hun huid ook tegen zonnebrand en insecten.

 

Levensomstandigheden op intensieve varkenshouderijen

Ongeveer 1 miljard varkens leven wereldwijd op commerciële boerderijen. China, de Verenigde Staten en Duitsland behoren tot de top varkensvleesproducenten ter wereld.13)Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017). FAOSTAT Statistics Database. Available at http://www.fao.org/faostat/en/#data/QA [03.03.2018] Zowel mannelijke als vrouwelijke varkens worden gevoerd totdat hun ‘karkasgewicht’ 110 kg tot 125 kg bereikt  meestal binnen zes maanden.14)Bundesanstalt für Landwirtschaft und Ernährung: Wann ist ein Schwein schlachtreif? Online unter https://www.ble.de/DE/BZL/Kennen-Sie-Landwirtschaft/Tier-Stall/Schwein-Schlachtreif.html?nn=9123528 [03.03.2018] 15)Bayerische Landesanstalt für Landwirtschaft. Optimales Mastendgewicht bei Schweinen – Biologische Leistungen. Available at https://www.lfl.bayern.de/mam/cms07/ite/dateien/36201_optimale_mastendgewicht.pdf Deze snelle groei is hoofdzakelijk toe te schrijven aan drie factoren: hun beweging is ernstig beperkt, ze krijgen caloriearm voedsel te eten en ze worden selectief gefokt om zo snel mogelijk te groeien. Dit alles heeft een negatieve invloed op hun gezondheid.

Varkens in de Europese intensieve veehouderij brengen hun hele leven door in een ruimte kleiner dan een vierkante meter, 16)Council Directive 2008/120/EC of 18 December 2008 laying down minimum standards for the protection of pigs nauwelijks genoeg om te kunnen draaien of liggen. De dieren worden op betonnen vloeren gehouden, met roosters waardoor ontlasting en urine kunnen passeren. Ze krijgen meestal een op soja gebaseerd dieet dat alleen is ontworpen om hun gewicht te verhogen, in plaats van voeding geschikt voor de fysiologie van varkens. Ongeveer 75% van de wereldwijde soja-oogst wordt gevoerd aan ‘vee’. De sojabonen worden voornamelijk geproduceerd in de VS, Brazilië en Argentinië.17)Brack, D., A. Glover & L. Wellesley (2016): Agricultural Commodity Supply Chains Trade, Consumption and Deforestation. Chatham House, London Ongeveer 80% van de wereldwijde soja-landbouwgrond wordt gebruikt voor het telen van genetisch gemodificeerde soja.18)ISAAA (2016): Global Status of Commercialized Biotech/ GM Crops: 2016. Available at http://www.isaaa.org/resources/publications/briefs/52/download/isaaa-brief-52-2016.pdf [03.03.2018] Op biologische boerderijen in Europa hebben varkens het maar net ietsjes beter: ze krijgen 1,3 m² binnenruimte en 1 m² extra buitenruimte, wat meestal een betonnen vloer is schaars bedekt met stro.19)Commission Regulation (EC) No 889/2008 of 5 September 2008 laying down detailed rules for the implementation of Council Regulation (EC) No 834/2007 on organic production and labelling of organic products with regard to organic production, labelling and control

In vergelijking met een natuurlijke omgeving bieden de omstandigheden op industriële landbouwbedrijven weinig externe prikkels voor de varkens. Omdat hun natuurlijke nieuwsgierigheid gepaard gaat met een sensorische deprivatie, worden varkens in deze omstandigheden vaak zo gestrest dat ze overgaan tot kannibalisme van hun groepsgenoten.

 

Varkens fokken

Gedurende minstens één maand tijdens de ‘inseminatiefase’ worden zeugen gescheiden gehouden van hun medevarkens in zogenaamde gestatiekooien. Deze kooien zijn net ietsjes groter dan de zeugen zelf. Daarna worden ze teruggebracht naar de groep. Regelgeving staat echter toe dat ze verder geïsoleerd blijven.

Een week voor de bevalling (of het werpen, om de technische term te gebruiken), wordt de moederzeug verplaatst naar een kraamkooi. Net als gestatiekooien, zijn kraamkooien metalen hokken en zo smal dat de zeugen zich niet kunnen omdraaien. Moeders en hun biggen verblijven meestal ongeveer vier weken in deze kraamkooien zonder bedding. Wanneer haar biggen worden weggehaald, wordt de moeder onmiddellijk teruggebracht naar een gestatiekooi, waar ze slechts vijf dagen later opnieuw geïnsemineerd wordt .20)Weiß, J. W., W. Pabst (Hrsg.) (2011): Tierproduktion. Stuttgart. 14. Aflage

 

Standaard verminkingsprocedures voor biggen

Kort na de geboorte ondergaan biggen verschillende verminkingen, meestal uitgevoerd zonder verdoving. De meest pijnlijke zijn castratie, couperen van de staart en het slijpen van tanden. Al deze procedures zijn noodzakelijk vanwege de onnatuurlijke en streng beperkende omstandigheden die worden gebruikt in de intensieve varkenshouderij.

Castratie van biggen

Alle mannelijke biggen worden kort na de geboorte gecastreerd, omdat het vlees van niet-gecastreerde mannelijke varkens een onaangename geur kan ontwikkelen die ‘berengeur’ wordt genoemd.

21)European Commission. Alternatives to pig castration. Available at http://ec.europa.eu/food/animals/welfare/practice/farm/pigs/castration_alternatives_en [03.03.2018] Als dit binnen de eerste zeven dagen na de geboorte wordt gedaan, staat de Europese wetgeving toe dat deze procedure zonder verdoving wordt uitgevoerd. 22)Council Directive 2008/120/EC of 18 December 2008 laying down minimum standards for the protection of pigs

Verkorten van de staart

Om staartbijten te voorkomen, is het gebruikelijk om de karakteristieke gekrulde staarten van biggen binnen drie dagen na de geboorte af te snijden. Deze pijnlijke procedure wordt niet alleen zonder verdoving uitgevoerd, maar kan ook leiden tot chronische pijn en langdurige gevolgen voor hun gezondheid.23)Simonsen, H.B., L. Klinken & E. Bindseil (1991): Histopathology of Intact and Docked Pigtails. British Veterinary Journal 147, no. 5 (September 1991): 407–12. doi:10.1016/0007-1935(91)90082-X. Als de biggen jonger zijn dan acht dagen, kan een dergelijke procedure legaal in de EU worden uitgevoerd zonder verdoving. 24)Council Directive 2008/120/EC of 18 December 2008 laying down minimum standards for the protection of pigs

Tanden slijpen

De niet-verdoofde slijping van de tanden van biggen moet voorkomen dat de spenen van de moeder gewond raken. Deze verwondingen treden op omdat de beperkende omstandigheden in kraamkooien voorkomen dat de zeug haar spenen uit het bereik van haar biggen kan bewegen. Tijdens de eerste acht levensdagen van de biggen kan deze procedure ook zonder verdoving legaal worden uitgevoerd25)Council Directive 2008/120/EC of 18 December 2008 laying down minimum standards for the protection of pigs

 

Het slachten van varkens

Na ongeveer 18 weken vetmesten, op een leeftijd van slechts zes maanden oud, worden varkens op een overvolle vrachtwagen geladen en vervoerd over lange afstanden, op weg naar de slacht. In het slachthuis wordt gas of een elektrische schok toegediend om de varkens bewusteloos te maken voordat ze worden gedood. In Duitsland is het percentage van mislukte verdovingen 12% en in het Verenigd Koninkrijk zelfs 20%.26)Spiegel Online (2012): Regierung rügt Tierquälerei in Schlachthöfen. Available at: http://www.spiegel.de/wissenschaft/natur/schlachthoefe-arbeiten-mit-hoher-fehlerquote-tiere-leiden-unnoetig-a-840156.html [03.03.2018] 27)Anil, M.H. & McKinstry, J.L. (1993). Results of a survey of pig abattoirs in England & Wales. London: MAFF Meat Hygiene Division. Reciprocation

In deze gevallen ervaren varkens bewust dat hun kelen worden doorgesneden en dat ze worden achtergelaten om dood te bloeden. Een klein percentage blijft bij bewustzijn voorbij dit punt en voelt dan dat hun lichaam wordt neergelaten in water van 60°C.

 

De risico’s van de consumptie van varkensvlees

Bijna 1,5 miljard varkens worden elk jaar gefokt, vetgemest en geslacht. Wereldwijd is varkensvlees een van de meest geconsumeerde vleesproducten. In 2013 at de gemiddelde persoon ongeveer 16 kg varkensvlees. In de VS is de consumptie per hoofd van de bevolking 28 kg, terwijl het in Europa 39 kg is.28)Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017). FAOSTAT Statistics Database. Available at http://www.fao.org/faostat/en/#data/FBS [03.03.2018] Plantaardige alternatieven voor varkensvlees hebben een positieve impact op zowel het milieu als onze gezondheid.

Regelmatig voorkomende voedselschandalen, zoals varkensgriep en rot vlees, en de toename van multiresistente ziekteverwekkers, vergroot door het hoge gebruik van antibiotica, zijn slechts enkele voorbeelden van de gezondheidsrisico’s die dierlijk voedsel kunnen opleveren. Vleesconsumptie is ook een risicofactor voor ziekten van het cardiovasculaire systeem. Een Amerikaans onderzoek met meer dan 500.000 deelnemers toonde aan dat mannen die het meeste vlees consumeren, in vergelijking met mensen die het minste vlees consumeren, 27% meer kans hebben om te overlijden aan hart- en vaatziekten, terwijl het risico voor vrouwen zelfs met 50% is verhoogd. ]29)Sinha R, Cross AJ, Graubard BI, Leitzmann MF, Schatzkin A (2009): Meat intake and mortality: a prospective study of over half a million people. Arch Intern Med 169 (6), 562-71 Hoe meer rood en verwerkt vlees er werd gegeten, hoe groter het risico.

 

Vleesalternatieven worden steeds populairder

Steeds meer consumenten stellen vraagtekens bij de consumptie van vlees en de effecten die onze voeding heeft op dieren, het milieu en onze gezondheid. Dit komt ook tot uiting in de toenemende vraag naar vleesvervangers. Alle bekende supermarkten bieden nu een breed scala aan plantaardige burgers, worstjes en meer, op basis van peulvruchten, groenten, granen en andere ingrediënten. Vleesalternatieven bieden verschillende voordelen ten opzichte van vlees. Veganistische versies van burgers zijn bijvoorbeeld cholesterolvrij en bevatten meestal minder calorieën en minder vet dan vergelijkbare burgers gemaakt van vlees. ProVeg presenteert de beste plantaardige vleesalternatieven.

 

ProVeg bevordert de beschikbaarheid van plantaardige vleesalternatieven

ProVeg licht niet alleen gezonde, wreedvrije alternatieven uit, maar maakt ze ook makkelijker beschikbaar. In 2011 presenteerde ProVeg het idee voor VeggieWorld: Europa’s eerste en grootste beurs ter promotie van een plantaardige levensstijl. Proveg blijft de organisatoren van het evenement ondersteunen met het kernprogramma en de selectie van exposanten. Verder adviseert en ondersteunt ProVeg innovatieve bedrijven die de plantaardige markt willen verrijken met hun producten.

References   [ + ]

1. Leaper R, G. Massei, M. L. Gorman & R. Aspinall (1999): The feasibility of reintroducing wild boar (Sus scrofa) to Scotland. Mammal Review 29(4):239-59. Available at http://www.blackwellpublishing.com/specialarticles/mam1_xx.pdf [03.03.2018]
2, 10, 12. Report of the Scientific Veterinary Committee (1997): The Welfare of Intensively Kept Pigs. European Commission. Available at https://ec.europa.eu/food/sites/food/files/animals/docs/aw_arch_1997_intensively_kept_pigs_en.pdf [03.03.2018]
3. Hoy, S. (2009): Nutztierethologie. Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart. p. 105
4. Animal diversity Web: Sus Scrofa – Wild Boar. Available at http://animaldiversity.org/accounts/Sus_scrofa/#food_habits [03.03.2018]
5. Marino L. & C. M. Colvin. Thinking Pigs: Cognition, Emotion, and Personality – An Exploration of the Cognitive Complexity of Sus Domesticus, the Domestic Pig. The Someone Project. Available at http://www.farmsanctuary.org/wp-content/uploads/2016/08/TSP_PIGS_WhitePaper.pdf [03.03.2018]
6. Marino, L. & C. M. Colvin (2015): Thinking Pigs: A Comparative Review of Cognition, Emotion, and Personality in. International Journal of Comparative Psychology 28, no. 1 (January 1, 2015). Available at http://escholarship.org/uc/item/8sx4s79c [03.03.2018]
7. Broom, D. M., H. Sena & K. L. Moynihan (2009): Pigs Learn What a Mirror Image Represents and Use It to Obtain Information. Animal Behaviour 78, no. 5 (November 2009): 1037–41. doi:10.1016/j.anbehav.2009.07.027.
8. Marino, L. & C. M. Colvin (2015): Thinking Pigs: A Comparative Review of Cognition, Emotion, and Personality in. International Journal of Comparative Psychology 28, no. 1 (January 1, 2015). http://escholarship.org/uc/item/8sx4s79c.
9. Marino L. & C. M. Colvin. Thinking Pigs: Cognition, Emotion, and Personality – An Exploration of the Cognitive Complexity of Sus Domesticus, the Domestic Pig. The Someone Project. Available at: http://www.farmsanctuary.org/wp-content/uploads/2016/08/TSP_PIGS_WhitePaper.pdf
11. Gundlach, H. (1968) Brutfürsorge, Brutpflege, Verhaltensontogenese und Tagesperiodik beim Europäischen Wildschwein ( Sus Scrofa, L.). Z Tierpsychol 25: 955-995.
13. Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017). FAOSTAT Statistics Database. Available at http://www.fao.org/faostat/en/#data/QA [03.03.2018]
14. Bundesanstalt für Landwirtschaft und Ernährung: Wann ist ein Schwein schlachtreif? Online unter https://www.ble.de/DE/BZL/Kennen-Sie-Landwirtschaft/Tier-Stall/Schwein-Schlachtreif.html?nn=9123528 [03.03.2018]
15. Bayerische Landesanstalt für Landwirtschaft. Optimales Mastendgewicht bei Schweinen – Biologische Leistungen. Available at https://www.lfl.bayern.de/mam/cms07/ite/dateien/36201_optimale_mastendgewicht.pdf
16, 22, 24, 25. Council Directive 2008/120/EC of 18 December 2008 laying down minimum standards for the protection of pigs
17. Brack, D., A. Glover & L. Wellesley (2016): Agricultural Commodity Supply Chains Trade, Consumption and Deforestation. Chatham House, London
18. ISAAA (2016): Global Status of Commercialized Biotech/ GM Crops: 2016. Available at http://www.isaaa.org/resources/publications/briefs/52/download/isaaa-brief-52-2016.pdf [03.03.2018]
19. Commission Regulation (EC) No 889/2008 of 5 September 2008 laying down detailed rules for the implementation of Council Regulation (EC) No 834/2007 on organic production and labelling of organic products with regard to organic production, labelling and control
20. Weiß, J. W., W. Pabst (Hrsg.) (2011): Tierproduktion. Stuttgart. 14. Aflage
21. European Commission. Alternatives to pig castration. Available at http://ec.europa.eu/food/animals/welfare/practice/farm/pigs/castration_alternatives_en [03.03.2018]
23. Simonsen, H.B., L. Klinken & E. Bindseil (1991): Histopathology of Intact and Docked Pigtails. British Veterinary Journal 147, no. 5 (September 1991): 407–12. doi:10.1016/0007-1935(91)90082-X.
26. Spiegel Online (2012): Regierung rügt Tierquälerei in Schlachthöfen. Available at: http://www.spiegel.de/wissenschaft/natur/schlachthoefe-arbeiten-mit-hoher-fehlerquote-tiere-leiden-unnoetig-a-840156.html [03.03.2018]
27. Anil, M.H. & McKinstry, J.L. (1993). Results of a survey of pig abattoirs in England & Wales. London: MAFF Meat Hygiene Division. Reciprocation
28. Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017). FAOSTAT Statistics Database. Available at http://www.fao.org/faostat/en/#data/FBS [03.03.2018]
29. Sinha R, Cross AJ, Graubard BI, Leitzmann MF, Schatzkin A (2009): Meat intake and mortality: a prospective study of over half a million people. Arch Intern Med 169 (6), 562-71