alertawarenessbecome-a-memberbiocalendarclockclosecommunitycorporatecupemailentrancefacebookheartinstagraminternationalleafmake-a-donationmappinmenupawnpersonpolitical-tribuneproveg-iconquoterefreshsearchspread-the-wordtaste-platetwitterwagaworldmapyoutube

De tien beste plantaardige vleesvervangers

wo 21.03.2018

Alternatieven voor vlees zijn cruciaal voor de toekomst van onze planeet. Voedingsdeskundigen en klimaatexperts waarschuwen voor de gevolgen van de vleesconsumptie. Een groot deel van de wereld ondervindt nu al consequenties van de enorme vraag naar vlees. Gelukkig zijn er steeds meer consumenten die hun vraagtekens zetten bij dit product. Plantaardige alternatieven hebben veel voordelen voor de gezondheid en zijn aanzienlijk duurzamer dan vlees. In dit artikel zet ProVeg de tien beste plantaardige vleesvervangers op een rij.

Vleesvervangers groeien in populariteit

Steeds meer consumenten zetten hun vraagtekens bij de consumptie van vlees en denken na over de effecten die onze voeding heeft op de dieren, het milieu en de gezondheid. De vraag naar plantaardige alternatieven voor vlees neemt dan ook toe. De grotere supermarkten hebben tegenwoordig een breed assortiment aan vleesvrije burgers, worstjes en balletjes die gemaakt zijn van onder andere peulvruchten, groenten en granen. Vleesvervangers bieden verschillende voordelen ten opzichte van vlees. Zo zijn plantaardige hamburgers cholesterolvrij. Bovendien bevatten deze meestal minder calorieën en minder vet dan hamburgers gemaakt van vlees.

Tofu

Tofu is een echte klassieker onder de vleesvervangers en al eeuwenlang één van dé eiwitbronnen in Azië. Tofu is laag in calorieën en erg veelzijdig, omdat het gemakkelijk aroma’s van specerijen en marinades absorbeert. Vandaag de dag is tofu verkrijgbaar in talloze soorten, waaronder gerookte varianten en varianten die reeds op smaak zijn gebracht met verschillende kruiden en specerijen. Tofu wordt gemaakt van geweekte sojabonen die met behulp van water tot een gladde puree worden gestampt. Vervolgens wordt de puree gefilterd, waardoor de stevige, vezelachtige bestanddelen van het vloeibare deel worden gescheiden. De vloeistof wordt verwarmd tot net onder het kookpunt en gestremd; een proces dat vergelijkbaar is met de productie van kaas. Op deze manier kan de tofu in plakken worden geperst. De overgebleven vaste massa, ook wel bekend als okara, wordt gedehydrateerd en verwerkt in producten als kant-en-klare vleesvervangers.

Soja-eiwit

Sojabrokken en sojagehakt zijn goedkope vleesvervangers die eenvoudig te bereiden zijn. Beide producten bestaan uit gedehydrateerde soja en kunnen, wanneer gemengd met water, in bijna elk gerecht worden gebruikt. Net als bij tofu kunnen kruiden en marinades worden toegevoegd om smaken te creëren. Dit maakt soja een ideale grondstof voor plantaardige hamburgers, balletjes, schnitzels, bolognesesaus en chili sin carne.

Tempeh

Tempeh is een traditioneel Indonesisch product dat wordt gemaakt van gefermenteerde sojabonen. De productie van tempeh lijkt een beetje op de productie van kaas. Het eiwit in de bonen wordt namelijk afgebroken door specifieke bacterieculturen waardoor de vleesvervanger goed verteerbaar wordt voor het menselijke spijsverteringskanaal. Omdat tempeh zo’n 20 procent eiwit bevat en een hoog vezelgehalte heeft, past het goed in een gezond en uitgebalanceerd voedingspatroon. Tempeh is erg veelzijdig, dus je kunt je culinaire creativiteit de vrije loop laten.

Tempeh - ProVeg NL

Seitan, tarwe-eiwit

Seitan is het eiwit dat in tarwe zit. Het is gemakkelijk te kruiden en te bereiden en heeft een textuur die lijkt op die van vlees. Om deze redenen is seitan een populaire vleesvervanger en al duizenden jaren een belangrijk ingrediënt in de Aziatische keuken. De vleesvervanger wordt gemaakt door van tarwemeel een brooddeeg te maken dat vervolgens net zo lang wordt gekneed tot de gluten vrijkomen uit het tarwe. Dat wat overblijft wordt gewassen met water, zodat het zetmeel en de zemelen worden verwijderd. Zo blijven enkel de tarwegluten over. Door het rauwe deeg te koken, te bakken of te stomen, ontstaat een vlezige textuur. Seitan vind je terug in plantaardige variaties op onder andere vleeswaren, worstjes en schnitzels. Seitanpoeder is op veel plekken verkrijgbaar, in de vorm van vitale tarwegluten. Dit poeder is zeer geschikt om zelf plantaardige vleesvervangers mee te maken. Met behulp van tarwemeel kunnen vitale tarwegluten ook thuis worden gemaakt, maar dit is een tijdrovend klusje. Omdat seitan volledig bestaat uit tarwegluten is het niet geschikt voor mensen met coeliakie (glutenintolerantie).

Lupine-eiwit

Net als sojabonen zijn lupinen eiwitrijke peulvruchten. Lupine wordt beschouwd als één van dé vleesalternatieven van de toekomst. Dit omdat lupine bijzonder duurzaam kan worden geteeld en gemakkelijk kan worden verbouwd in Europa. Het klimaat is hier namelijk erg geschikt. Lupine-eiwit is uiterst voedzaam. Het bevat alle acht de essentiële aminozuren en zit vol met vitamines en mineralen. Voorbeelden van producten die worden gemaakt op basis van lupine-eiwit zijn veganistische schnitzels, worstjes en kebab. Dit soort vleesvervangers zijn verkrijgbaar in natuurvoedingswinkels, veganistische supermarkten en webshops, maar tegenwoordig ook gewoon in reguliere supermarkten.

Groene spelt

Spelt is een tarwesoort. Het is zelfs één van de oudst verbouwde granen. Groene spelt is de naam voor het speltgraan dat wordt geoogst wanneer het nog maar half rijp is. Eenmaal geoogst wordt het geroosterd en gedroogd om de houdbaarheid te verbeteren. Dit proces geeft de spelt een bijzonder intense smaak en maakt het gemakkelijk verteerbaar. Groene spelt bevat erg veel B-vitamines en grote hoeveelheden magnesium en fosfor. Gekneusde granen en griesmeel gemaakt van groene spelt zijn een goede basis voor kant-en-klare vegetarische of veganistische vleesvervangers. De graansoort is verkrijgbaar in natuurvoedingswinkels.

Havervlokken

Havervlokken lenen zich goed voor de bereiding van plantaardige schnitzels. Deze bestaan namelijk uit gefrituurd haverdeeg gecombineerd met plantaardige bouillon, een beetje vet, geraspte wortel of courgette en wat andere plantaardige eiwitten. Havervlokken vormen een bron van zink en ijzer en zijn tegen een ontzettend lage prijs verkrijgbaar bij elke supermarkt. Doordat havervlokken langzame koolhydraten bevatten, zorgen ze voor een langdurig verzadigd gevoel. Als eiwitbron wint haver steeds vaker aan bekendheid. Er bestaan tegenwoordig zelfs pulled oats, wat een alternatief is voor pulled pork. Helaas is dit product nog niet verkrijgbaar op de Nederlandse markt.

Zwarte bonen

Zelfgemaakte burgers van zwarte bonen zijn een gezond, lekker en populair alternatief voor fastfood burgers en kant-en-klare vleesvervangers. Zwarte bonen zijn rijk aan eiwitten en vezels. Hoe donkerder de boon, hoe meer anthocyaninen het bevat. Deze natuurlijke plantaardige kleurstoffen zijn krachtige antioxidanten.

Kikkererwten

Iedereen doet er goed aan om kikkererwten op te nemen in zijn of haar voedingspatroon. Deze peulvrucht bevat namelijk meer eiwitten dan veel vleessoorten. Daarnaast hebben kikkererwten een hoog ijzergehalte en een calciumgehalte dat vergelijkbaar is met het calciumgehalte in melk. Ook zijn kikkererwten rijk aan vezels, waardoor ze goed verzadigen. In het Midden-Oosten worden kikkererwten vaak als basisingrediënt gebruikt; in falafel en hummus bijvoorbeeld.

Falafel - ProVeg NL

Erwteneiwit

De eenvoudige erwt is een plantaardige eiwitbron die in de afgelopen jaren meer bekendheid heeft gekregen als vleesalternatief. Plantaardige vleesvervangers op basis van erwten bestaan uit een combinatie van erwteneiwit, groenten en verschillende kruiden. Deze bevatten veel eiwit en ijzer, en weinig vet en koolhydraten. Alhoewel vleesvervangers gemaakt van erwteneiwit in toenemende mate verkrijgbaar zijn, worden ze op dit moment vooral verkocht bij vegan friendly supermarkten.

De risico’s van vleesconsumptie

De vleesproductie en -consumptie nemen nog altijd toe. Wereldwijd worden er elk jaar meer dan 74 miljard dieren gefokt, vetgemest en geslacht.1)Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017). FAOSTAT Statistics Database. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/QL [03.03.2018] Dit zijn vooral kippen en varkens. In 2013 werd er 43,22 kilogram vlees per persoon per jaar geconsumeerd. Hiervan kwam meer dan 20 procent bij het afval terecht.2)Alexander, P., C. Brown, A. Arneth, et al. (2017): Losses, inefficiencies and waste in the global food system. Agricultural Systems. 153, p.190–200 3)Gustavsson, J., C. Cederberg & U. Sonesson (2011): Global food losses and food waste: extent, causes and prevention. FAO, Rome In de Verenigde Staten bedroeg de vleesconsumptie per persoon 115 kilogram, terwijl dat in Europa ongeveer 80 kilogram was.4)Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017). FAOSTAT Statistics Database. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/FBS [03.03.2018] Volgens prognoses zal de vleesproductie tussen 2017 en 2026 met nog eens 13 procent toenemen.5)OECD & FAO (2017): OECD-FAO Agricultural Outlook 2017-2026. OECD Publishing, Paris. Available at http://dx.doi.org/10.1787/agr_outlook-2017-en [06.03.2018]

Voedselschandalen zoals varkensgriep en verrot vlees, en resistente ziekteverwekkers op vlees (die toenemen door het grote antibioticagebruik) zijn slechts enkele voorbeelden van gezondheidsrisico’s die dierlijk voedsel met zich meebrengt. Vleesconsumptie is ook een risicofactor als het gaat om het ontwikkelen van hart- en vaatziekten. Een Amerikaans onderzoek onder meer dan 500.000 deelnemers toonde aan dat de kans op overlijden aan hart- en vaatziekten onder de mannen met de grootste vleesconsumptie 27 procent hoger lag dan onder de personen die het minste vlees aten. Onder de vrouwen lag het overlijdensrisico zelfs 50 procent hoger. Het risico neemt toe zodra er meer rood en bewerkt vlees wordt gegeten.

ProVeg ondersteunt de beschikbaarheid van plantaardige vleesvervangers

ProVeg wijst niet alleen op gezonde en wreedvrije alternatieven voor vlees, maar maakt deze ook gemakkelijker beschikbaar. In 2011 presenteerde ProVeg het idee om te starten met VeggieWorld, de eerste en grootste veganistische beurs van Europa. Nog elk jaar helpt de stichting de organisatoren van het evenement bij het opstellen van het kernprogramma en het selecteren van exposanten. Verder adviseert en ondersteunt ProVeg innovatieve bedrijven die de veggiemarkt willen verrijken met een nieuw product.

References   [ + ]

1. Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017). FAOSTAT Statistics Database. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/QL [03.03.2018]
2. Alexander, P., C. Brown, A. Arneth, et al. (2017): Losses, inefficiencies and waste in the global food system. Agricultural Systems. 153, p.190–200
3. Gustavsson, J., C. Cederberg & U. Sonesson (2011): Global food losses and food waste: extent, causes and prevention. FAO, Rome
4. Food and Agriculture Organization of the United Nations (2017). FAOSTAT Statistics Database. Available at: http://www.fao.org/faostat/en/#data/FBS [03.03.2018]
5. OECD & FAO (2017): OECD-FAO Agricultural Outlook 2017-2026. OECD Publishing, Paris. Available at http://dx.doi.org/10.1787/agr_outlook-2017-en [06.03.2018]
Top