Vegan kleding: diervriendelijk en stijlvol

wo 21.03.2018

Vegan kleding, we krijgen er veel vragen over. Naast dat veganisten en vegetariërs hun eetgewoontes aanpassen, veranderen ze ook de kleding die ze dragen. Geen dier hoeft te lijden wanneer je er stijlvol uit wil zien. Gelukkig zijn er tegenwoordig genoeg vegan alternatieven voor wol, leer, zijden en andere dierlijke materialen. Maar hoe weet je of kleding nu echt vegan is? In dit artikel geeft ProVeg je alle informatie over vegan mode.

Wanneer je geïnteresseerd bent in een vegetarische of vegan lifestyle zal je meestal beginnen met het veranderen van je eetgewoontes. Wanneer je dit onder controle hebt is het een logische stap om te kijken op welke andere gebieden je dierlijke producten kunt elimineren. Mode is een van die gebieden. En hoewel bont bij de meeste mensen een aversie zal opwekken, zijn er ook misstanden bij andere dierlijke materialen waarvan de meeste mensen niets weten.

 

Wat houdt vegan mode in?

Kort gezegd is vegan mode, vegan kleding die geen dierlijke materialen bevat. Als consument is het belangrijk om aandacht te besteden aan van welke materialen je kleding is gemaakt. Wanneer je jouw kledingkast niet alleen dier, maar ook milieuvriendelijk wilt maken is het verstandig om recyclebare en plantaardige alternatieven te verkiezen boven synthetische vezels. Naast het verminderen van de impact op dieren en het milieu, ondersteun je met het kopen van vegan mode die op een eerlijke manier wordt gemaakt en ingekocht ook werknemers in de textielindustrie.

 

Etikettering van Europese schoenen

Volgens de Europese wetgeving moeten schoenen een label dragen, hiervoor zijn specifieke pictogrammen opgezet.1)European Parliament and the Council (2011): Textile fibre names and related labelling and marking of the fibre composition of textile products and repealing Council Directive 73/44/EEC and Directives 96/73/EC and 2008/121/EC, Online unter http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:02011R1007-20130701 [11.07.2017]

Het materiaal van de buitenkant, de voering en zool zijn geclassificeerd in categorieën als leer, gecoat leer, textiel (inclusief wol, zijde, bont) en overige (bijvoorbeeld rubber of plastic). Het materiaal dat op het etiket wordt vermeld, is het materiaal waarvan de schoen met dat ten minste 80% mee is gefabriceerd.

De overige materialen staan niet vermeld op de symbolen, dit houdt dus in dat je na het bekijken van het label niet kan uitsluiten dat er gebruik is gemaakt van dierlijke materialen. Met name lijm wordt vaak gemaakt van dierlijke producten. Veel schoenen die vegan zijn, zijn daarom genaaid in plaats van gelijmd. Imitatieleer is niet de enige optie voor vegan schoenen. Er zijn ook andere alternatieven, denk hierbij aan katoenmixen, paddenstoelen of ananasleer, hout, plantaardig vilt, kurk of schuim op basis van algen.

 

Dierlijke materialen die in kleding voorkomen

Leer

Leer is dierenhuid die wordt bewaard door het te looien. Leer is echter niet een bijproduct van de vleesindustrie zoals vaak wordt gedacht. Veel slachtingen worden uitsluitend uitgevoerd in opdracht van de leerindustrie. Leer wordt vaak industrieel en in massa geproduceerd, hierbij wordt het gelooid en met giftige chemicaliën behandeld.2)International Finance Corporation & World Bank Group (2007): Environmental, Health and Safety Guidelines for Tanning and Leather Finishing. Online Unter http://www.ifc.org/wps/wcm/connect/de6c3d00488556f2bb14fb6a6515bb18/Final%2B-%2BTanning%2Band%2BLeather%2BFinishing.pdf?MOD=AJPERES&id=1323152378134 [19.07.2017] Leren patches op broeken en jassen worden vaak over het hoofd gezien bij de aanschaf van kleding.

Bont

De term bont verwijst naar kleding die gemaakt is van de vacht een dier (bijvoorbeeld nertsen, vossen, katten en honden). Meestal worden de dieren onder vreselijke omstandigheden gehouden op een bontfokkerij. Op deze fokkerijen worden ze aan fysiek leed blootgesteld, daarnaast krijgen de dieren ook vaak last van psychische klachten en negatieve gedragspatronen. Bovendien sterven deze dieren een pijnlijke dood. Nertsen worden meestal vergast3)SCAHAW (2001): The Welfare of Animals Kept for Fur Production. Report of the Scientific Committee on Animal Health and Animal Welfare adopted on 12-13 December 2001. Online under http://www.furfreealliance.com/wp-content/uploads/2016/08/welfare_animals_kept_for_fur_production.pdf [11.07.2017]. Additionally, so-called fur animals generally experience agonizing deaths. Minks are usually gassed,4)H.T. Korhonen, P. Eskeli, J. Sepponen, and P. Toikkanen (2013): Individual and group euthanasia in farmed mink. Annals of Animal Science, 13(3): 623-63 terwijl vossen en wasberen vaak worden gedood met elektrische schokken.5)SCAHAW (2001): The Welfare of Animals Kept for Fur Production. Report of the Scientific Committee on Animal Health and Animal Welfare adopted on 12-13 December 2001. Online under http://www.furfreealliance.com/wp-content/uploads/2016/08/welfare_animals_kept_for_fur_production.pdf [11.07.2017]. Helaas is de wereldwijde vraag naar bont de laatste jaren sterk gestegen.6)Fur Europe (2016): European fur production up by 39 % since 2005. Online unter http://www.fureurope.eu/news/european-fur-production-up-by-39-since-2005/ [12.07.2017]

Schapen wol

Australië heeft het grootste aandeel in de productie van schapenwol ter wereld.7)FAO & Common Fund for Commodities (2009): Proceedings of the Symposium on Natural Fibres – Rome 20. Oktober 2009. Online under ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/011/i0709e/i0709e.pdf [10.07.2017] Het scheren van de wol leidt niet alleen tot enorme stress bij de dieren, het proces leidt vaak ook tot verwondingen.8)RSPCA Australia Knowledgebase (2015): What are the animal welfare issues with shearing of sheep? Online under http://kb.rspca.org.au/what-are-the-animal-welfare-issues-with-shearing-of-sheep_603.html [28.06.2017] Tijdens wat er in de industrie ‘mulesing’ wordt genoemd, worden huid flappen afgesneden rond de staart van merinoschapen. Dit voorkomt dat de vacht en huid vervuild raakt met urine en/of uitwerpselen en wordt gedaan om vliegenplagen te voorkomen. Deze handeling is enorm pijnlijk en wordt maar in 60% van de gevallen met een verdovende spray uitgevoerd.9)RSPCA Australia Knowledgebase (2016): What is mulesing and what are the alternatives? Online under http://kb.rspca.org.au/what-is-mulesing-and-what-are-the-alternatives_113.html [28.06.2017]

Kasjmier wol

Kasjmier wol, afgekort ook wel kasjmier genoemd, komt van de ondervacht van de kasjmiergeit. Kasjmier wordt met bontborstels uit het haar gescheurd zonder rekening te houden met het dier. Kasjmier wol is erg duur en consumenten stellen enorm hoge eisen aan het materiaal. Na het scheren hebben de geiten een hoger sterftecijfer, vooral tijdens koud weer, dit komt doordat hun vacht weg is.10)McGregor, B. (2001): Avoiding weather induced deaths of goats. Goat notes B19: Avoiding weather induced deaths of goats, pp. 76-77.

Angora

Angora is het lange en zachte haar dat afkomstig is van angora konijnen. Deze konijnen zijn in 90% van de gevallen afkomstig van boerderijen uit China waar ze worden gehouden onder slechte omstandigheden. Volgens de wet in China worden de angora konijnen gehouden in kooien die te klein zijn voor dit specifieke ras. De konijnen worden blootgesteld aan stress en pijn als de haren uit de vacht worden geplukt. Doordat het plukken van de angora konijnen op zo’n wrede manier gebeurd zijn merken als Calvin Klein, Tommy Hilfiger, Gap en H&M sinds 2013 gestopt met het gebruiken van angora wol in hun kleding.11)Gardetti, M. A. & S. S. Muthu (2015): Handbook of Sustainable Luxury Textiles and Fashion, Band 1, S. 117

Mohair

Mohair is het haar dat afkomstig is van een angora geit. Het meeste mohair is afkomstig uit Zuid Afrika en Amerika. Door de lichte, bijna fluwelen textuur en mooie glans is mohair zeer gewild en stukken duurder dan schapenwol. Kort voor het scheren worden de geiten ondergedompeld in water om stof en vuil uit de vacht te verwijderen. Bij oudere geiten wordt de procedure ongeveer elke zes maanden herhaald, jonge dieren worden vaker geschoren omdat ze een zachtere vacht hebben.

Veren

80% van de veren die wereldwijd worden gebruikt zijn afkomstig van gazen en eenden die worden gehouden in China.12)American Down and Feather Council Certified (2017): Info for consumers. Online unter http://downandfeathercouncil.com/down-feather-byproduct.html [11.07.2017] De veren worden uit de huid gehaald na het slachten en worden gezien als een bijproduct. In principe ondersteun je dus door de koop van kleding met veren, indirect ook de vlees en ei-industrieën. De veren worden echter vaak ook verwijderd van levende dieren. In sommige landen – waaronder alle Europese landen – is levend epileren verboden, maar schermen is vaak toegestaan. Dit omvat het verwijderen van de veren tijdens de ruiperiode, wanneer de veren van nature los zitten en gemakkelijk kunnen worden verwijderd. Echter, niet alle dieren in een kudde bevinden zich in dezelfde fase van rui, en als zodanig zullen de veren van sommige dieren nog steeds niet los zitten. Dit leidt tot het wegtrekken van stukken huid. De dieren lijden aan aanzienlijke stress tijdens het schermen.13)Intergroup on the Welfare and Conservation of Animals (2011): Report of the 270th Session. Online unter http://www.animalwelfareintergroup.eu/wp-content/uploads/2011/09/minutes270.pdf [17.07.2017]

Zijden

Zijdenwormen weven hun cocons van zijden draden. Om deze vezels industrieel te gebruiken, worden de rupsen levend gekookt. Ongeveer 3000 rupsen worden gedood om een pond zijde te produceren.14)Muthu, S. S. & M. A. Gardetti (2016): Green Fashion: Environmental Footprints and Eco-design of Products and Processes. Singapore: Springer Science+Business Media, Vol. 2, S. 113

Hoorn

Hoorn is een stof die bestaat uit keratine-rijke dode cellen. Hoorns, hoeven en vogelbekjes bestaan allemaal uit hoorn. Dit materiaal wordt voornamelijk gebruikt voor de productie van knopen, sieraden of kammen.

Parelmoer

Parels worden gewonnen uit de schelpen van mosselen. Het is niet ongebruikelijk dat dieren voor dit doel worden gedood of zelfs sterven terwijl ze worden gefokt. Parels worden onder andere gebruikt in sieraden en decoratieve knoppen.

Andere dierlijke materialen in kleding

Textielkleurstoffen kunnen karmijn bevatten dat wordt geproduceerd uit luizen, indigotine is gemaakt van slakken of beenderen en er bestaand ook bindmiddelen van dierlijke oorsprong. Bovendien bevatten veel lijmen voor schoenen en handtassen dierlijke ingrediënten. Dierlijke lijm bestaat meestal uit botten en/of huid, terwijl het melkeiwit caseïne ook wordt gebruikt om lijmen te produceren. Tegenwoordig gebruiken veel fabrikanten anorganische lijmen omdat ze minder oplosbaar zijn in water. Er is geen verplichting om deze stoffen te etiketteren en de enige manier om te bepalen of een product sporen van dierlijke producten bevat, is contact op te nemen met de fabrikant en deze rechtstreeks te vragen.

 

Vegan alternatieven voor dierlijke materialen

Biologische afbreekbare en natuurlijke materialen

Katoen

Katoen is een van de meest belangrijke materialen voor de textielindustrie. Het “haar“ wordt uit de katoenplant geplukt en vervolgens in garen gesponnen waaruit kleding wordt gemaakt. In het belang van het milieu is het beter om biologisch katoen te gebruiken dat zonder kunstmest en pesticiden wordt gekweekt.

Kurk

Kurk is een bijzonder gemakkelijk te verzorgen materiaal. Het is ademend, spatwaterdicht en heeft een karakteristieke en eigenzinnige uitstraling. Jassen, riemen, portemonnees, tassen en schoenen kunnen van kurk worden gemaakt.

Hennep

Hennep kan zonder het gebruik van pesticides of chemische bestrijdingsmiddelen groeien omdat de plant als het ware zichzelf beschermt. Vegan kleding gemaakt van hennep is vuilafstotend en gaat langer mee dan bijvoorbeeld katoen. Het materiaal is ook meer absorberend en warmer. Daarnaast is hennep ook biologisch afbreekbaar en uitermate geschikt voor mensen met allergieën.

Linnen

Linnen is een van de oudste textielvezels. De vlasvezels waar linnen van wordt geweven vereisen weinig pesticiden of kunstmest voor de teelt.  Als het eenmaal in is geweven, voelt linnen koel en fris aan en is het zeer scheurbestendig. Bovendien zijn linnen stoffen pluisvrij en absorberen ze niet zo snel geurtjes als andere stoffen. Linnen is volledig biologisch afbreekbaar en recyclebaar.

Lyocell/Tencel®

Lyocell is een op cellulose gebaseerde vezel, meestal met houtpulp als basis. Het chemische proces dat voor de productie ervan wordt gebruikt, verschilt echter van dat van viscose en het is met name een milieuvriendelijkere vezel. Lyocell wordt vaak op de markt gebracht onder de merknaam Tencel. Het is biologisch afbreekbaar en recyclebaar.

Soja zijde

Soja-eiwitvezels zijn een bijproduct van het productieproces van sojaproducten. Als ze worden verwerkt in vegan kleding lijken ze qua uiterlijk op zijde en zijn ze zo warm en comfortabel als kasjmier. Soja zijde is biologisch afbreekbaar en duurzaam.

Viscose

Viscose wordt geproduceerd door middel van een chemisch proces op basis van natuurlijke cellulose, meestal van bamboe, eucalyptus of beukenhout. De eigenschappen van viscose zorgen voor een aangenaam zacht gevoel aan de huid, vergelijkbaar met wat je van een mengsel van katoen en zijde kan verwachten. Daarnaast is het volledige biologisch afbreekbaarheid.

 

Niet biologisch afbreekbare synthestische materialen

Acryl

Acryl vezels bestaan voornamelijk uit polyacrylonitrile (PAN) en hebben dezelfde eigenschappen als wol. Acryl is warm, zacht en kreukvrij. Kleding gemaakt van acryl kan slecht tegen warmte en mag dan ook niet warmer dan op 40 °C worden gewassen. Vegan kleding wordt vaak geproduceerd van een mengsel van acryl en katoen.

Nep bont

Nep bont kent een complex productieproces en wordt meestal gemaakt van een mengsel van katoen en polyester. Dit mengsel wordt in elkaar gewoven en gelijmd. De verschillende kleuren en lengtes van de afzonderlijke ‘haren’ zorgen ervoor dat het bont er bedrieglijk echt uitzien. Aangezien het etiketteren vaak verkeerd wordt gedaan, bestaat nog steeds het risico dat echt bont wordt gekocht in plaats van nep bont. Tegenwoordig is de prijs nauwelijks een indicatie of een product echt bont of kunstbont is. Als je de aankoop van nep bont kleding overweegt, zijn er enkele testen die je kunt uitvoeren om uit te sluiten om het om echt bont gaat. Wanneer je blaast tegen het materiaal beweegt echt bont gemakkelijker en fijner in de luchtstroom dan kunstbont dat meestal wat stijver is. Wanneer er onder de ondervacht leer te vinden is, in plaats van textiel gaat het om echt bont. Als je een paar haren uittrekt en verbrandt, ruikt echt bont naar hoorn, terwijl kunstbont smelt en ruikt naar plastic.

Nep leer

Imitatie leer bestaat uit een mengsel van verschillende materialen. In het verleden werden deze veelal gecoat met PVC, maar tegenwoordig is de coating meestal gemaakt van polyurethane. Nep leer is goedkoper dan leer en fabrikanten kunnen altijd een goede kwaliteit garanderen. Qua eigenschappen zijn er weinig verschillen met echt leer.

Polyester (PET)

Polyethylene terephthalate (PET) wordt vaak gebruikt voor de productie van vegan kleding.  De vezels zijn zeer scheurbestendig maar slecht in het absorberen van vloeistoffen. Dit is vooral handig is voor sportkleding. PET wordt vaak ook gemengd met andere materialen.

Synthetische vezels vervuilen het milieu

Er is een nadeel aan het gebruik van synthetische vezels zoals acryl en polyester. Omdat het wassen van deze stoffen microplastics in het afvalwater brengt en dus in open water vrijmaakt. Dit vormt een bedreiging voor veel diersoorten en het milieu. Het is daarom het beste om de bovengenoemde biologisch afbreekbare alternatieven of andere plantaardige materialen te kiezen.

 

Vegan kleding trends

Het in München gevestigde label Nat-2 heeft ‘s werelds eerste sneaker ontwikkeld, waarvan het buitenmateriaal gebaseerd is op eerlijk en duurzaam hout. Bovendien brengt een Engels bedrijf genaamd VIVOBAREFOOT schoenen op de markt die zijn gemaakt van een op algen gebaseerd plastic. Last but not least, materialen die bestaan uit ananas en eucalyptus bladeren trekken ook de aandacht als alternatieven voor veganistisch leer. Deze kunnen worden gebruikt voor producten zoals schoenen en tassen. Terwijl mode trends steeds steker toenemen, kunnen bewuste consumenten in de toekomst uitkijken naar een aanzienlijk bredere selectie van dierenvrije vegan kleding.

References   [ + ]

1. European Parliament and the Council (2011): Textile fibre names and related labelling and marking of the fibre composition of textile products and repealing Council Directive 73/44/EEC and Directives 96/73/EC and 2008/121/EC, Online unter http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:02011R1007-20130701 [11.07.2017]
2. International Finance Corporation & World Bank Group (2007): Environmental, Health and Safety Guidelines for Tanning and Leather Finishing. Online Unter http://www.ifc.org/wps/wcm/connect/de6c3d00488556f2bb14fb6a6515bb18/Final%2B-%2BTanning%2Band%2BLeather%2BFinishing.pdf?MOD=AJPERES&id=1323152378134 [19.07.2017]
3, 5. SCAHAW (2001): The Welfare of Animals Kept for Fur Production. Report of the Scientific Committee on Animal Health and Animal Welfare adopted on 12-13 December 2001. Online under http://www.furfreealliance.com/wp-content/uploads/2016/08/welfare_animals_kept_for_fur_production.pdf [11.07.2017].
4. H.T. Korhonen, P. Eskeli, J. Sepponen, and P. Toikkanen (2013): Individual and group euthanasia in farmed mink. Annals of Animal Science, 13(3): 623-63
6. Fur Europe (2016): European fur production up by 39 % since 2005. Online unter http://www.fureurope.eu/news/european-fur-production-up-by-39-since-2005/ [12.07.2017]
7. FAO & Common Fund for Commodities (2009): Proceedings of the Symposium on Natural Fibres – Rome 20. Oktober 2009. Online under ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/011/i0709e/i0709e.pdf [10.07.2017]
8. RSPCA Australia Knowledgebase (2015): What are the animal welfare issues with shearing of sheep? Online under http://kb.rspca.org.au/what-are-the-animal-welfare-issues-with-shearing-of-sheep_603.html [28.06.2017]
9. RSPCA Australia Knowledgebase (2016): What is mulesing and what are the alternatives? Online under http://kb.rspca.org.au/what-is-mulesing-and-what-are-the-alternatives_113.html [28.06.2017]
10. McGregor, B. (2001): Avoiding weather induced deaths of goats. Goat notes B19: Avoiding weather induced deaths of goats, pp. 76-77.
11. Gardetti, M. A. & S. S. Muthu (2015): Handbook of Sustainable Luxury Textiles and Fashion, Band 1, S. 117
12. American Down and Feather Council Certified (2017): Info for consumers. Online unter http://downandfeathercouncil.com/down-feather-byproduct.html [11.07.2017]
13. Intergroup on the Welfare and Conservation of Animals (2011): Report of the 270th Session. Online unter http://www.animalwelfareintergroup.eu/wp-content/uploads/2011/09/minutes270.pdf [17.07.2017]
14. Muthu, S. S. & M. A. Gardetti (2016): Green Fashion: Environmental Footprints and Eco-design of Products and Processes. Singapore: Springer Science+Business Media, Vol. 2, S. 113