alertawarenessbecome-a-memberbiocalendarclockclosecommunitycorporatecupemailentrancefacebookheartinstagraminternationalleafmake-a-donationmappinmenupawnpersonpolitical-tribuneproveg-iconquoterefreshsearchspread-the-wordtaste-platetwitterwagaworldmapyoutube

Vegan kleding: diervriendelijk en stijlvol

wo 21.03.2018

We krijgen veel vragen over vegan kleding. Vegetariërs en veganisten passen niet alleen hun eetgewoontes aan, zij maken ook vaak bewuste keuzes als het gaat om kleding. Geen enkel dier hoeft te lijden voor een stijlvolle garderobe. Gelukkig zijn er tegenwoordig genoeg alternatieven voor wol, leer, zijde en andere dierlijke materialen, maar hoe kom je er nu achter of een kledingstuk echt volledig vegan is? In dit artikel geeft ProVeg informatie over vegan mode.

Wanneer je geïnteresseerd bent in een vegetarische of veganistische lifestyle begin je meestal met het aanpassen van je eetgewoontes. Dit eenmaal onder controle? Dan is het een logische stap om te bekijken op welke andere gebieden je dierlijke producten kunt schrappen. Mode is één van deze gebieden. De meeste mensen hebben een afkeer tegen bont, maar vaak wordt vergeten dat er ook veel misstanden spelen omtrent andere dierlijke materialen. 

Wat is vegan mode?

Vegan mode omvat kleding waarin geen dierlijke materialen verwerkt zijn. Als consument is het belangrijk om aandacht te besteden aan de materialen waarvan kleding gemaakt is. Wanneer je jouw kledingkast niet alleen dier- maar ook milieuvriendelijk wilt maken, is het verstandig om recyclebare en plantaardige materialen te verkiezen boven synthetische vezels. Ga je voor vegan mode die ook nog eens op een eerlijke manier wordt gemaakt en ingekocht, dan doe je niet alleen goed voor de dieren en het milieu, maar ook voor de mensen die werkzaam zijn in de textielindustrie. 

De etikettering van Europese schoenen

Volgens de Europese wetgeving moeten schoenen een label dragen. Hiervoor zijn specifieke pictogrammen gecreëerd.1)European Parliament and the Council (2011): Textile fibre names and related labelling and marking of the fibre composition of textile products and repealing Council Directive 73/44/EEC and Directives 96/73/EC and 2008/121/EC, Online unter: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:02011R1007-20130701 [11.07.2017]

Materiaal Schoenen - ProVeg NL

De materialen van de buitenkant, de voering en de zool worden geclassificeerd in categorieën als leer, gecoat leer, textiel (inclusief wol, zijde en bont) en overigen (waaronder rubber en plastic). Het materiaal dat op het etiket vermeld staat, is het materiaal waar de schoen voor ten minste 80 procent uit bestaat. 

Materiaal schoenen - ProVeg NL

De overige materialen worden niet vermeld met behulp van pictogrammen. Dit betekent dus dat je aan de hand van het label niet kunt uitsluiten of er gebruik is gemaakt van dierlijke materialen. Zo wordt lijm meestal gemaakt van dierlijke producten. Veel vegan schoenen zijn daarom vaak genaaid in plaats van gelijmd. Vegan schoenen hoeven niet per se uit imitatieleer te bestaan. Er zijn tal van andere alternatieven. Denk bijvoorbeeld aan katoenmixen, paddenstoelen- of ananasleer, hout, plantaardig vilt, kurk en schuim op basis van algen. 

Dierlijke materialen in kleding

Veel kledingstukken bevatten dierlijke materialen. Hieronder staat beschreven welke grondstoffen je moet mijden wanneer je uit bent op een vegan garderobe.

Leer

Leer is dierenhuid die kan worden bewaard door te looien. Vaak wordt gedacht dat leer een bijproduct is van de vleesindustrie, maar dit is niet het geval. Veel slachtingen worden uitgevoerd in opdracht van de leerindustrie. Leer wordt vaak industrieel en in massa geproduceerd. Hierbij wordt het gelooid en met giftige chemicaliën behandeld.2)International Finance Corporation & World Bank Group (2007): Environmental, Health and Safety Guidelines for Tanning and Leather Finishing. Online Unter: http://www.ifc.org/wps/wcm/connect/de6c3d00488556f2bb14fb6a6515bb18/Final%2B-%2BTanning%2Band%2BLeather%2BFinishing.pdf?MOD=AJPERES&id=1323152378134 [19.07.2017] Bij de aanschaf van broeken en jassen worden leren patches vaak over het hoofd gezien. 

Bont

De term bont verwijst naar kleding die gemaakt is van de vacht van dieren (denk aan nertsen, vossen, katten en honden). Op bontfokkerijen leven dieren onder vreselijke omstandigheden. Naast het feit dat de dieren worden blootgesteld aan fysiek leed, krijgen ze ook vaak last van psychische klachten en negatieve gedragspatronen. Uiteindelijk sterven de dieren aan een pijnlijke dood. Waar nertsen meestal worden vergast,3)H.T. Korhonen, P. Eskeli, J. Sepponen, and P. Toikkanen (2013): Individual and group euthanasia in farmed mink. Annals of Animal Science, 13(3): 623-63 worden vossen en wasberen vaak gedood door middel van elektrische schokken.4)SCAHAW (2001): The Welfare of Animals Kept for Fur Production. Report of the Scientific Committee on Animal Health and Animal Welfare adopted on 12-13 December 2001. Online under: http://www.furfreealliance.com/wp-content/uploads/2016/08/welfare_animals_kept_for_fur_production.pdf [11.07.2017]. Helaas is de wereldwijde vraag naar bont in de afgelopen jaren sterk gestegen.5)Fur Europe (2016): European fur production up by 39 % since 2005. Online unter: http://www.fureurope.eu/news/european-fur-production-up-by-39-since-2005/ [12.07.2017]

Schapenwol

Australië heeft wereldwijd het grootste aandeel in de productie van schapenwol.6)FAO & Common Fund for Commodities (2009): Proceedings of the Symposium on Natural Fibres – Rome 20. Oktober 2009. Online under: ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/011/i0709e/i0709e.pdf [10.07.2017] Het scheren van wol is niet alleen een enorme stressfactor voor de dieren, het leidt vaak ook tot verwondingen.7)RSPCA Australia Knowledgebase (2015): What are the animal welfare issues with shearing of sheep? Online under: http://kb.rspca.org.au/what-are-the-animal-welfare-issues-with-shearing-of-sheep_603.html [28.06.2017] In de industrie wordt gebruik gemaakt van mulesing. Bij deze methode wordt er huid weggesneden rondom de staart van merinoschapen. Dit moet voorkomen dat de huid en de vacht vervuild raken met urine en uitwerpselen, en dat er vliegenplagen uitbreken. Deze handeling is ontzettend pijnlijk en wordt maar in 60 procent van de gevallen onder verdoving verricht.8)RSPCA Australia Knowledgebase (2016): What is mulesing and what are the alternatives? Online under: http://kb.rspca.org.au/what-is-mulesing-and-what-are-the-alternatives_113.html [28.06.2017]

Schapenwol - ProVeg NL

Kasjmierwol

Kasjmierwol, of afgekort kasjmier, komt van de ondervacht van de kasjmiergeit. Kasjmier wordt met bontborstels uit het haar gescheurd zonder enige rekening te houden met het dier. Kasjmierwol is erg duur en consumenten stellen hoge eisen aan het materiaal. Na het scheren hebben de geiten een hogere sterftekans, vooral bij lage temperaturen. Dit omdat zij hun warme vacht verloren zijn.9)McGregor, B. (2001): Avoiding weather induced deaths of goats. Goat notes B19: Avoiding weather induced deaths of goats, pp. 76-77.

Angorawol

Angora is de naam voor het lange en zachte haar dat afkomstig is van het angorakonijn. Angorakonijnen komen in 90 procent van de gevallen uit China, waar ze onder slechte omstandigheden worden gehouden op boerderijen. Hier bevinden de konijnen zich in kooien die veel te klein zijn voor hun specifieke ras. Wanneer de haren uit de vacht worden geplukt, ervaren de dieren veel pijn en stress. Om deze reden zijn merken als Calvin Klein, Tommy Hilfiger, GAP en H&M sinds 2013 gestopt met het produceren van kleding waarin angorawol verwerkt is.10)Gardetti, M. A. & S. S. Muthu (2015): Handbook of Sustainable Luxury Textiles and Fashion, Band 1, S. 117

Mohair

Het haar dat afkomstig is van de angorageit wordt mohair genoemd. In de meeste gevallen komt mohair uit Amerika en Zuid-Afrika. Door de mooie glans en de lichte, bijna fluwelen textuur is mohair zeer gewild en stukken duurder dan schapenwol. Kort voor het scheren worden de angorageiten ondergedompeld in water om stof en vuil uit de vacht te verwijderen. Omdat jonge dieren een enorm zachte vacht hebben, worden zij vaak geschoren. Bij oudere geiten wordt de procedure ongeveer eens in het halfjaar herhaald. 

Veren

80 procent van de veren die wereldwijd worden gebruikt, zijn afkomstig van ganzen en eenden die worden gehouden in China.11)American Down and Feather Council Certified (2017): Info for consumers. Online unter: http://downandfeathercouncil.com/down-feather-byproduct.html [11.07.2017] Vaak worden de veren uit de huid gehaald na het slachten, waardoor deze worden gezien als bijproduct. Indirect ondersteun je dus de vlees- en eierindustrie wanneer je kiest voor kleding met veren. Levende dieren worden echter ook vaak van hun veren beroofd. In een aantal landen, waaronder alle Europese landen, is levend epileren verboden maar schermen vaak wel toegestaan. Schermen is het verwijderen van veren in periodes van rui, wanneer de veren van nature los zitten en eenvoudiger kunnen worden geplukt. Nu is het zo dat niet alle dieren in een kudde zich in dezelfde fase van rui bevinden. Bij sommige dieren zullen de veren nog niet voldoende los zitten. Dit leidt tot het wegtrekken van stukken huid en aanzienlijk veel stress.12)Intergroup on the Welfare and Conservation of Animals (2011): Report of the 270th Session. Online unter: http://www.animalwelfareintergroup.eu/wp-content/uploads/2011/09/minutes270.pdf [17.07.2017]

Zijde

Zijderupsen weven hun cocons van zijden draden. Om deze vezels industrieel te kunnen gebruiken, worden de rupsen levend gekookt. Voor het produceren van één pond zijde moeten 3000 rupsen worden gedood.13)Muthu, S. S. & M. A. Gardetti (2016): Green Fashion: Environmental Footprints and Eco-design of Products and Processes. Singapore: Springer Science+Business Media, Vol. 2, S. 113

Hoorn

Hoorn is een stof die bestaat uit keratine-rijke dode cellen. Hoorns, hoeven en snavels bestaan allemaal uit hetzelfde materiaal. Deze dierlijke grondstof wordt voornamelijk gebruikt voor de productie van knopen, sieraden en kammen.

Parelmoer

Parelmoer wordt gewonnen uit de schelpen van mosselen. Het is niet ongebruikelijk dat dieren voor dit materiaal worden gedood. Ook sterven vele mosselen al tijdens het fokproces. Parelmoer wordt onder andere gebruikt in sieraden en knopen. 

Overige dierlijke materialen in kleding

Textielkleurstoffen kunnen karmijn bevatten, dat afkomstig is van luizen, indigotine wordt gemaakt van slakken of beenderen en bindmiddelen van dierlijke oorsprong zijn ook geen uitzondering. Bovendien bevat lijm voor schoenen en handtassen vaak dierlijke materialen. Dierlijke lijm bestaat meestal uit bot, huid of melkeiwit caseïne. Tegenwoordig gebruiken veel fabrikanten anorganische lijmen omdat deze lastiger oplosbaar zijn in water. Het is niet verplicht om deze stoffen te etiketteren. De enige manier om te achterhalen of een product dierlijke grondstoffen bevat, is door contact op te nemen met de fabrikant en deze rechtstreeks te bevragen. 

Vegan alternatieven voor dierlijke materialen in kleding

De materialen die hieronder beschreven staan, bewijzen dat geen enkel dier hoeft te lijden voor een passende outfit.

Natuurlijke en biologisch afbreekbare materialen

De materialen katoen, kurk, hennep, linnen, lyocell, soja zijde en viscose zijn vegan, natuurlijk én biologisch afbreekbaar.

Katoen

Katoen is van erg grote betekenis voor de textielindustrie. Het ‘haar’ wordt uit de katoenplant geplukt en vervolgens in garen gesponnen zodat kleding kan worden gemaakt. Wil je goed doen voor het milieu, koop dan biologisch katoen dat zonder kunstmest en pesticiden is gekweekt.

Katoen - ProVeg NL

Kurk

Kurk is een materiaal dat bijzonder eenvoudig te verzorgen is. Het is ademend, spatwaterdicht en heeft een karakteristieke en eigenzinnige uitstraling. Kurk kan worden gebruikt om jassen, schoenen, riemen, tassen en portemonnees van te maken. 

Hennep

Omdat de hennepplant in staat is om zichzelf te beschermen, kan deze groeien zonder het gebruik van pesticiden en chemische bestrijdingsmiddelen. Kleding gemaakt van hennep is vuilafstotend en gaat langer mee dan kleding gemaakt van katoen. Bovendien is het warmer en absorbeert het beter. Hennep is biologisch afbreekbaar en uitermate geschikt voor mensen met allergieën. 

Linnen

Linnen is één van de oudste textielvezels. Voor het kweken van vlas, waar linnen van wordt gemaakt, zijn maar weinig pesticiden en meststoffen nodig. Wanneer linnen eenmaal is geweven, voelt het koel en fris aan en is het zeer scheurbestendig. Daarnaast zijn linnen stoffen pluisvrij en tot op zekere hoogte geurafstotend. Het materiaal is volledig biologisch afbreekbaar en recyclebaar. 

Lyocell, Tencel®

Lyocell is een op cellulose gebaseerde vezel, vaak met houtpulp als basis. Het chemische proces dat wordt gebruikt om lyocell te produceren, verloopt anders dan het proces dat een materiaal als viscose ondergaat. Lyocell is met name milieuvriendelijker. De vezel wordt meestal op de markt gebracht onder de merknaam Tencel. Het is biologisch afbreekbaar en recyclebaar. 

Soja zijde

Soja-eiwitvezels zijn een bijproduct van de soja-industrie. Als deze vezels op de juiste manier worden verwerkt, ontstaat er een materiaal dat lijkt op zijde en aanvoelt als kasjmier. Soja zijde is biologisch afbreekbaar en duurzaam.

Viscose

Viscose wordt geproduceerd door middel van een chemisch proces op basis van natuurlijke cellulose, meestal afkomstig van bamboe, eucalyptus of beukenhout. Viscose voelt aangenaam zacht, je kunt het vergelijken met een mengsel van katoen en zijde. Het materiaal is volledig biologisch afbreekbaar. 

Synthetische en niet-biologisch afbreekbare materialen

Vegan materialen zijn niet per definitie natuurlijk en biologisch afbreekbaar. Zo zijn acryl, nep bont, nep leer en polyester vegan, maar synthetisch en niet biologisch afbreekbaar.

Acryl

Acrylvezels bestaan voornamelijk uit polyacrylonitril (PAN) en hebben dezelfde eigenschappen als wol. Acryl is warm, zacht en kreukvrij. Kleding gemaakt van acryl kan slecht tegen warmte en mag daarom niet gewassen worden op programma’s hoger dan 40 °C. Vegan kleding bestaat vaak uit een mengsel van acryl en katoen.

Nep bont

Nep bont kent een ingewikkeld productieproces. Het materiaal wordt meestal gemaakt van katoen gecombineerd met polyester. Dit mengsel wordt in elkaar geweven en gelijmd. De verschillende kleuren en lengtes van de afzonderlijke ‘haren’ maken dat nep bont er bedrieglijk echt uit kan zien. Omdat er vaak verkeerd gelabeld wordt, bestaat altijd het risico dat echt bont wordt gekocht in plaats van nep bont. Vandaag de dag kun je aan de hand van de prijs nauwelijks nog achterhalen of het bont dierlijk is of niet. Als je overweegt om kleding met nep bont te kopen, zijn er enkele testen die je kunt doen om uit te sluiten dat het om echt bont gaat. Echt bont beweegt gemakkelijk en fijn wanneer je blaast, nep bont is stugger. Wanneer onder de haren leer te vinden is en geen textiel, dan betreft het echt bont. Tot slot ruikt echt bont naar hoorn wanneer je het verbrandt, nep bont smelt en ruikt naar plastic. 

Nep leer

Nep leer bestaat uit een mengsel van verschillende materialen. In het verleden coatte men nep leer vaak met PVC, maar tegenwoordig wordt de coating meestal gemaakt van polyurethaan. Nep leer is goedkoper dan echt leer en fabrikanten kunnen vrijwel altijd een goede kwaliteit garanderen. Wat eigenschappen betreft, verschilt nep leer maar weinig van echt leer. 

Polyester (PET)

Polyethyleenterefthalaat (PET) wordt veel gebruikt voor de productie van vegan kleding. Polyestervezels zijn scheurbestendig en slecht absorberend, wat maakt dat deze een geschikte grondstof zijn voor sportkleding. PET wordt geregeld gemengd met andere materialen. 

Synthetische vezels zijn milieuvervuilend

Er zijn nadelen verbonden aan het gebruik van synthetische vezels zoals acryl en polyester. Bij het wassen van deze stoffen komen namelijk hele kleine deeltjes plastic vrij, die via het afvalwater in het open water terecht komen. Dit vormt een bedreiging voor vele diersoorten en het milieu. Daarom is het beter om voor de bovengenoemde natuurlijke en biologisch afbreekbare alternatieven te kiezen. 

De trends op het gebied van vegan kleding

Het in München gevestigde label nat-2 heeft ‘s werelds eerste sneaker ontwikkeld met een buitenmateriaal dat bestaat uit eerlijk en duurzaam hout. Daarnaast brengt het Engelse bedrijf VIVOBAREFOOT schoenen op de markt die gemaakt worden van een op algen gebaseerd plastic. Tevens worden ananas en eucalyptus steeds vaker gebruikt als grondstof voor veganistisch leer. De vegan modetrends nemen toe. De bewuste consument kan uitkijken naar een toekomst met een uitgebreider aanbod aan diervrije kleding.

Ananas - ProVeg NL

References   [ + ]

1. European Parliament and the Council (2011): Textile fibre names and related labelling and marking of the fibre composition of textile products and repealing Council Directive 73/44/EEC and Directives 96/73/EC and 2008/121/EC, Online unter: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:02011R1007-20130701 [11.07.2017]
2. International Finance Corporation & World Bank Group (2007): Environmental, Health and Safety Guidelines for Tanning and Leather Finishing. Online Unter: http://www.ifc.org/wps/wcm/connect/de6c3d00488556f2bb14fb6a6515bb18/Final%2B-%2BTanning%2Band%2BLeather%2BFinishing.pdf?MOD=AJPERES&id=1323152378134 [19.07.2017]
3. H.T. Korhonen, P. Eskeli, J. Sepponen, and P. Toikkanen (2013): Individual and group euthanasia in farmed mink. Annals of Animal Science, 13(3): 623-63
4. SCAHAW (2001): The Welfare of Animals Kept for Fur Production. Report of the Scientific Committee on Animal Health and Animal Welfare adopted on 12-13 December 2001. Online under: http://www.furfreealliance.com/wp-content/uploads/2016/08/welfare_animals_kept_for_fur_production.pdf [11.07.2017].
5. Fur Europe (2016): European fur production up by 39 % since 2005. Online unter: http://www.fureurope.eu/news/european-fur-production-up-by-39-since-2005/ [12.07.2017]
6. FAO & Common Fund for Commodities (2009): Proceedings of the Symposium on Natural Fibres – Rome 20. Oktober 2009. Online under: ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/011/i0709e/i0709e.pdf [10.07.2017]
7. RSPCA Australia Knowledgebase (2015): What are the animal welfare issues with shearing of sheep? Online under: http://kb.rspca.org.au/what-are-the-animal-welfare-issues-with-shearing-of-sheep_603.html [28.06.2017]
8. RSPCA Australia Knowledgebase (2016): What is mulesing and what are the alternatives? Online under: http://kb.rspca.org.au/what-is-mulesing-and-what-are-the-alternatives_113.html [28.06.2017]
9. McGregor, B. (2001): Avoiding weather induced deaths of goats. Goat notes B19: Avoiding weather induced deaths of goats, pp. 76-77.
10. Gardetti, M. A. & S. S. Muthu (2015): Handbook of Sustainable Luxury Textiles and Fashion, Band 1, S. 117
11. American Down and Feather Council Certified (2017): Info for consumers. Online unter: http://downandfeathercouncil.com/down-feather-byproduct.html [11.07.2017]
12. Intergroup on the Welfare and Conservation of Animals (2011): Report of the 270th Session. Online unter: http://www.animalwelfareintergroup.eu/wp-content/uploads/2011/09/minutes270.pdf [17.07.2017]
13. Muthu, S. S. & M. A. Gardetti (2016): Green Fashion: Environmental Footprints and Eco-design of Products and Processes. Singapore: Springer Science+Business Media, Vol. 2, S. 113
Top