alertawarenessbecome-a-memberbiocalendarclockclosecommunitycorporatecupemailentrancefacebookheartinstagraminternationalleafmake-a-donationmappinmenupawnpersonpolitical-tribuneproveg-iconquoterefreshsearchspread-the-wordtaste-platetwitterwagaworldmapyoutube

Ryby: rybołówstwo i hodowla ryb w akwakulturach

śr 10.10.2018

Image source: shutterstock.com / Tosaphon C

Ryby mają taką samą zdolność odczuwania bólu jak ssaki. Jednak co roku łowi się miliony ton ryb, a coraz więcej gatunków jest zagrożonych wyginięciem. ProVeg wyjaśnia, dlaczego zrównoważone rybołówstwo i hodowla ryb są w praktyce niemożliwe.

Konsekwencje przełowienia

Ryby są jedną z najstarszych i najbardziej zróżnicowanych biologicznie grup kręgowców zamieszkujących naszą planetę. Zasiedlają prawie wszystkie wody na Ziemi, ale ich liczba gwałtownie spada. Wyobrazić sobie, jak wygląda świat ryb może być nam szczególnie trudno. Rzadko myślimy o nich jako o jednostkach – w większości przypadków mówimy o nich jako o zbiorowej masie, wyrażonej w kilogramach i tonach.
Każdego roku, około 93 miliony ton ryb zostaje wydobytych z morza, a następnie umiera w bólu i cierpieniu.1)FAO (2016): The State of World Fisheries and Aquaculture 2016: Contributing to food security and nutrition for all. Rome. 2,7 tryliona tych czujących stworzeń ginie co roku, nie wliczając w to liczby ryb zabitych w wyniku coraz powszechniejszej praktyki nielegalnych połowów.2)A. Mood and P. Brooke (2010): Estimating the Number of Fish Caught in Global Fishing Each Year. Available at http://fishcount.org.uk/published/std/fishcountstudy.pdf. [09.03.2018]

Przyłów powoduje niepotrzebne cierpienie i śmierć

Niebezpieczne dla środowiska metody połowowe i nieodpowiednie przepisy dotyczące rybołówstwa powodują spustoszenie w oceanach i wśród ich mieszkańców. Co roku kilka milionów zwierząt morskich trafia do sieci rybackich jako tzw. przyłów. Około 40% schwytanych zwierząt jest wyrzucane z powrotem do morza, ponieważ nie są one opłacalne dla sektora rybołówstwa.3)R. W. D. Davies, S. J. Cripps, A. Nickson, and G. Porter (2008): Defining and Estimating Global Marine Fisheries Bycatch. Marine Policy 33, no. 4, S. 661–72. Termin “przyłów” oznacza “przypadkowo złowione” organizmy morskie, które nie są zwierzętami docelowymi – w tym również 300 000 wielorybów i delfinów. Większość z nich nie przeżywa tej męki – giną w sieci, albo umierają powoli z powodu urazu lub stresu.4)WWF (2004): Cetacean bycatch and the IWC. Available at: http://d2ouvy59p0dg6k.cloudfront.net/downloads/bycatchjuly12lowres2004.pdf [09.03.2018]

Zasoby ryb gwałtownie maleją z powodu przełowienia

Na całym świecie zasoby ryb gwałtownie się kurczą. Brak zakazów, niewystarczające zakazy połowów lub za wysokie kwoty połowowe doprowadziły do tego że np. w Morzu Północnym dramatycznie spadły zasoby stad tarłowych. Obecnie ponad 90 % stad ryb uznaje się albo za przełowione lub znajdujące się na granicy zrównoważenia. Dotyczy to m.in. dorsza na północno-zachodnim Atlantyku, a także innych gatunków. Po dramatycznym spadku pod koniec lat dziewięćdziesiątych populacja dorsza odnawia się bardzo powoli. 41 % z siedmiu najczęściej poławianych gatunków tuńczyka nie jest poławiane w sposób zrównoważony.5)FAO (2016): The State of World Fisheries and Aquaculture 2016: Contributing to food security and nutrition for all. Rome

Rosnąca nierównowaga w ekosystemie morskim

Przełowienie sieje spustoszenie w ekosystemach morskich. Maleje populacja nie tylko gatunków przeznaczonych do spożycia przez ludzi ale też zasoby zwierząt złowionych jako przyłowy. Masowe połowy powodują również ogromne szkody w populacjach ptaków morskich, meduz i planktonu.6)World Ocean Review (2013): The Future of Fish: The Fisheries of the future. Available at: http://worldoceanreview.com/wp-content/downloads/wor2/WOR2_english.pdf [09.03.2018] Poza samą ilością złowionych ryb, stosowane metody połowu są szczególnie szkodliwe dla ekosystemów jako całości. Na przykład włoki denne używane do połowu flądry, soli i skorupiaków niszczą dno morskie i organizmy w nim żyjące, w tym koralowce.

Hodowla ryb w akwakulturach szkodzi środowisku

W ostatnich latach nastąpił niepokojący wzrost liczby hodowli w akwakulturach na całym świecie. Oprócz karpi, pstrągów i sumów, hoduje się w nich też ryby morskie jak łososie i leszcze. W 2014 r. wyhodowano w akwakulturach ponad 73 mln ton ryb.7)FAO (2016): The State of World Fisheries and Aquaculture 2016: Contributing to food security and nutrition for all. Rome. Available at: http://www.fao.org/3/a-i5555e.pdf [27.03.2017] W wyniku wysokiej obsady w hodowli ryb zwierzęta doświadczają zwiększonego stresu i podatności na urazy i choroby.8)P. Stevenson (2007): Closed Waters: The Welfare of Farmed Atlantic Salmon, Rainbow Trout, Atlantic Cod & Atlantic Halibut. Compassion in World Farming  and World Society for the Protection of Animals
Ponadto hodowle ryb szkodzą środowisku na wiele sposobów. Stosowanie antybiotyków i przemysłowych chemikaliów zanieczyszcza wody i może, w najgorszym przypadku, sprzyjać powstawaniu opornych na leki szczepów bakterii, które mogą stanowić zagrożenie także dla ludzi. Obciążają środowisko i mogą prowadzić do nadmiernego użyźniania wód i zmniejszania różnorodności biologicznej.9)Allsopp, M., P. Johnston & D. Santillo (2008): Challenging the Aquaculture Industry on Sustainability – Greenpeace Research Laboratories Technical Note 01/2008: Available at: http://www.greenpeace.to/publications/Aquaculture_Report_Technical.pdf [09.03.2018]
W akwakulturach często hoduje się ryby drapieżne, takie jak łosoś lub pstrąg, które wymagają mniejszych ryb jako pokarm, co znowu pogłębia problem przełowienia.10)FAO (2016): The State of World Fisheries and Aquaculture 2016: Contributing to food security and nutrition for all. Rome. 11)Tacon A. G. J. und M. Metian (2008): Global overview on the use of fish meal and fish oil in industrially compounded aquafeeds: Trends and future prospects. Aquaculture 285, 1-4, S. 146 – 158 Na przykład sardynki poławia się w celu zaspokojenia globalnego popytu na mączkę rybną aż do granicy wyczerpania zasobów i wyginięcia.

Wędkowanie jest formą okrucieństwa wobec zwierząt

Chociaż wielu ludzi odrzuca obecnie praktykę polowania na dziko żyjące zwierzęta, łowienie ryb jest nadal powszechnie postrzegane jako relaksujące hobby – być może dlatego, że większość ludzi nie zdaje sobie sprawy, że ryby są czującymi istotami, które mogą odczuwać ból. Hobbystyczne łowienie ryb powoduje znaczne cierpienie: hak powoduje głębokie rany w jamie ustnej, podczas gdy ryba powoli dusi się po wyjęciu z wody. Wędkarstwo typu “złów i wypuść” jest podobnie traumatycznym przeżyciem, mimo że ryby są wyrzucane z powrotem do wody. Po uwolnieniu zwierzęta cierpią z powodu znacznego stresu i obrażeń, powracając do wody z zasadniczo wyczerpanymi zapasami sił i zmniejszonymi szansami na przeżycie.

Ryby utrzymują różne systemy społeczne

Podobnie jak w przypadku ogromnego spektrum zwierząt lądowych, również u ryb można zaobserwować bardzo zróżnicowane systemy społeczne.12)C. L. Peichel (2004): Social Behavior: How Do Fish Find Their Shoal Mate? Current Biology 14, no. 13, S503–504 13)R. E. Engeszer, M.J. Ryan and D.M. Parichy (2004): Learned Social Preference in Zebrafish. Current Biology 14, no. 10, S. 881–884. Na przykład pstrągi żyją samotnie, podczas gdy inne gatunki ryb żyją w parach lub łączą się w luźne grupy lub duże ławice (jak ma to miejsce w przypadku tuńczyka). Ryby mają długotrwałe wspomnienia i dlatego są w stanie budować złożone relacje społeczne. Ponadto ryby mają rozwiniętą pamięć przestrzenną, która umożliwia im tworzyć mentalne mapy, dzięki którym mogą orientować się w przestrzeni wodnej.14)C. Brown (2015). Fish Intelligence, Sentience and Ethics. Animal Cognition 18, no. 1, S. 1–17.

Ryby mają uczucia i mogą odczuwać ból

Twierdzenie, że “ryby nie odczuwają bólu” jest często używane do tłumienia dyskusji o tym, czy ryby mogą cierpieć. Ale niezdolność do krzyku oznacza po prostu, że ból odczuwany przez ryby pozostaje niewidzialny i niesłyszalny. Dlatego zwykle wobec ryb nie odczuwamy takich samych wyrzutów sumienia, jak w odniesieniu do świń, krów czy kurcząt. Niemniej jednak, naukowcy coraz częściej potwierdzają, że ryby odczuwają ból. Ryby, podobnie jak ssaki, mają system nerwowy a także struktury i funkcje mózgowe, które są odpowiedzialne za odczuwanie bólu, strachu i stresu.15)L. U. Sneddon, V. A. Braithwaite, and M. J. Gentle (2003): Do Fishes Have Nociceptors? Evidence for the Evolution of a Vertebrate Sensory System. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences 270, no. 1520, S. 1115–1121. 16)Heath, A. G. & G. M. Hughes (1973): Cardiovascular and Respiratory Changes During Heat Stress in Rainbow Trout (Salmo Gairdneri). Journal of Experimental Biology 59, no. 2 (October 1, 1973): 323–38. 17)Arends, R. J., J. M. Mancera, J. L. Muñoz et al. (1999): The Stress Response of the Gilthead Sea Bream (Sparus Aurata L.) to Air Exposure and Confinement. The Journal of Endocrinology 163, no. 1 (October 1999): 149–57 Potwierdzają to wzorce behawioralne, takie jak reakcje obronne na bodźce bólowe.18)H. Segner (2012): Fish: Nociception and Pain: a Biological Perspective. Contributions to Ethics and Biotechnology 9. Bern: Federal Office for Buildings and Logistics.

Rosnący popyt na ryby doprowadzi w ciągu kilku dziesięcioleci do powstania mórz bez ryb

Pomimo wyczerpywania się zasobów, światowy popyt na ryby rośnie. Liczby ujawnione przez Organizację Żywności i Rolnictwa Narodów Zjednoczonych (FAO) wskazują, że spożycie ryb na mieszkańca wynosiło 20 kg w 2014 r.19)FAO (2016): The State of World Fisheries and Aquaculture 2016: Contributing to food security and nutrition for all. Rome. Częścią tej konsumpcji jest rosnący globalny popyt na sushi, który stanowi coraz większe zagrożenie dla przetrwania zasobów tuńczyka. Postrzegane jako zdrowa forma fast foodów, sushi jest obecnie dostępne niemal na każdym rogu ulicy, ale niewielu konsumentów jest świadomych tragicznych konsekwencji przełowienia. Na przykład szacuje się, że zasoby tuńczyka na północnym Pacyfiku zmniejszyły się o ponad 96 %,20)The Guardian (2013): Overfishing causes Pacific bluefin tuna numbers to drop 96%. Available at: https://www.theguardian.com/environment/2013/jan/09/overfishing-pacific-bluefin-tuna [09.03.2018] 21)http://www.iucnredlist.org/details/170341/0 i przewiduje, że do 2050 roku wszystkie zasoby rybne będą drastycznie zredukowane, co w ciągu kilku dekad doprowadzi do tego, że oceany staną się bezrybne.22)Worm, B., E. B. Barbier, N. Beaumont, J. E. Duffy, C. Folke, B. S. Halpern, J. B. C. Jackson, et al. (2006): Impacts of Biodiversity Loss on Ocean Ecosystem Services. Science 314, no. 5800 (November 3, 2006): 787–90. doi:10.1126/science.1132294. 23)BBC (2016): Will there be more fish or plastic in the sea in 2050? Available at: http://www.bbc.com/news/magazine-35562253 [09.03.2018]

Ryby zawierają szkodliwą rtęć, toksyny i ołów

Ryby absorbują i akumulują zanieczyszczenia zawarte w wodzie morskiej. Istnieje istotna zasada: im wyżej ryba znajduje się w łańcuchu pokarmowym, tym większe jest stężenie toksyn w organizmie. To niepokojące wieści dla tych, którzy są przyzwyczajeni do jedzenia popularnych gatunków, takich jak łosoś czy tuńczyk24)Gerstenberger, Shawn L., Adam Martinson, and Joanna L. Kramer. “An Evaluation of Mercury Concentrations in Three Brands of Canned Tuna.” Environmental Toxicology and Chemistry 29, no. 2 (February 2010): 237–42. doi:10.1002/etc.32. – dużych drapieżników, które żywią się mniejszymi organizmami morskimi, a tym samym wchłaniają toksyny, które gromadzą się w ich ciałach i z czasem stają się coraz bardziej skoncentrowane (jest to znane jako biomagnifikacja). Osoby spożywające ryby spożywają więc jednocześnie rtęć, PCB (polichlorowane bifenyle), dioksyny, ołów i arsen, co może prowadzić do różnych problemów zdrowotnych, od uszkodzenia nerek po zaburzenia funkcji poznawczych, raka, a nawet zgon.25)Simonetta, C., N. Ademollo, T. et al. (2005): Persistent Organic Pollutants in Edible Fish: A Human and Environmental Health Problem. Microchemical Journal, XI Italian Hungarian Symposium on Spectrochemistry, 79, no. 1–2 (January 2005): 115–23. Ryby hodowane w akwakulturach nie stanowią zdrowszej alternatywy, ponieważ leczy się je antybiotykami i chemikaliami aby zwalczać pasożyty i infekcje skóry i skrzeli – które są konsekwencjami nienaturalnych warunków hodowli.

Potrzebna jest zasadnicza zmiana naszego wspólnego sposobu myślenia

Ryby są nie tylko w stanie odczuwać ból, ale posiadają także złożone zdolności poznawcze i struktury społeczne. Ponadto rybołówstwo i hodowla ryb mają negatywny wpływ na środowisko i nasze zdrowie, co sprawia, że ryby są niezrównoważonym źródłem pożywienia. W obliczu nadmiernych kwot połowowych i obciążeń dla środowiska i samych populacji ryb konieczna jest zasadnicza zmiana sposobu myślenia. Dostępność produktów pochodzenia roślinnego podobnych do ryb rośnie. Od wegańskich hamburgerów rybnych po kawior, kalmary i krewetki – jest alternatywa na każdą okazję. ProVeg przedstawia najpopularniejsze opcje i wyjaśnia, jak używać ich w kuchni.

ProVeg wspiera dostępność roślinnych alternatyw ryb

ProVeg nie tylko przedstawia zdrowe i wolne od okrucieństwa alternatywy, ale także sprawia, że są one łatwiej dostępne. Wspiera i umożliwia szereg wydarzeń, od tych corocznych jak VeggieWorld i VegMed po ważne wydarzenia jednorazowe takie jak szkolenia CEVA oraz sympozja prawno-polityczne. Ponadto ProVeg udziela rad i wsparcia innowacyjnym firmom, które chcą wzbogacić rynek o swoje produkty roślinne. Działania obejmują współpracę ze start-upami jak i z dużymi międzynarodowymi markami supermarketów, aż po doradzanie V-Label, czyli oznakowaniu, które gwarantuje, że produkt jest wegański lub wegetariański. Dowiedz się więcej o tym, co robimy, aby pomóc światu w przemianie w kierunku bardziej roślinnego społeczeństwa i gospodarki, które są zrównoważone dla ludzi, zwierząt i naszej planety.

Źródła   [ + ]

1, 10, 19. FAO (2016): The State of World Fisheries and Aquaculture 2016: Contributing to food security and nutrition for all. Rome.
2. A. Mood and P. Brooke (2010): Estimating the Number of Fish Caught in Global Fishing Each Year. Available at http://fishcount.org.uk/published/std/fishcountstudy.pdf. [09.03.2018]
3. R. W. D. Davies, S. J. Cripps, A. Nickson, and G. Porter (2008): Defining and Estimating Global Marine Fisheries Bycatch. Marine Policy 33, no. 4, S. 661–72.
4. WWF (2004): Cetacean bycatch and the IWC. Available at: http://d2ouvy59p0dg6k.cloudfront.net/downloads/bycatchjuly12lowres2004.pdf [09.03.2018]
5. FAO (2016): The State of World Fisheries and Aquaculture 2016: Contributing to food security and nutrition for all. Rome
6. World Ocean Review (2013): The Future of Fish: The Fisheries of the future. Available at: http://worldoceanreview.com/wp-content/downloads/wor2/WOR2_english.pdf [09.03.2018]
7. FAO (2016): The State of World Fisheries and Aquaculture 2016: Contributing to food security and nutrition for all. Rome. Available at: http://www.fao.org/3/a-i5555e.pdf [27.03.2017]
8. P. Stevenson (2007): Closed Waters: The Welfare of Farmed Atlantic Salmon, Rainbow Trout, Atlantic Cod & Atlantic Halibut. Compassion in World Farming  and World Society for the Protection of Animals
9. Allsopp, M., P. Johnston & D. Santillo (2008): Challenging the Aquaculture Industry on Sustainability – Greenpeace Research Laboratories Technical Note 01/2008: Available at: http://www.greenpeace.to/publications/Aquaculture_Report_Technical.pdf [09.03.2018]
11. Tacon A. G. J. und M. Metian (2008): Global overview on the use of fish meal and fish oil in industrially compounded aquafeeds: Trends and future prospects. Aquaculture 285, 1-4, S. 146 – 158
12. C. L. Peichel (2004): Social Behavior: How Do Fish Find Their Shoal Mate? Current Biology 14, no. 13, S503–504
13. R. E. Engeszer, M.J. Ryan and D.M. Parichy (2004): Learned Social Preference in Zebrafish. Current Biology 14, no. 10, S. 881–884.
14. C. Brown (2015). Fish Intelligence, Sentience and Ethics. Animal Cognition 18, no. 1, S. 1–17.
15. L. U. Sneddon, V. A. Braithwaite, and M. J. Gentle (2003): Do Fishes Have Nociceptors? Evidence for the Evolution of a Vertebrate Sensory System. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences 270, no. 1520, S. 1115–1121.
16. Heath, A. G. & G. M. Hughes (1973): Cardiovascular and Respiratory Changes During Heat Stress in Rainbow Trout (Salmo Gairdneri). Journal of Experimental Biology 59, no. 2 (October 1, 1973): 323–38.
17. Arends, R. J., J. M. Mancera, J. L. Muñoz et al. (1999): The Stress Response of the Gilthead Sea Bream (Sparus Aurata L.) to Air Exposure and Confinement. The Journal of Endocrinology 163, no. 1 (October 1999): 149–57
18. H. Segner (2012): Fish: Nociception and Pain: a Biological Perspective. Contributions to Ethics and Biotechnology 9. Bern: Federal Office for Buildings and Logistics.
20. The Guardian (2013): Overfishing causes Pacific bluefin tuna numbers to drop 96%. Available at: https://www.theguardian.com/environment/2013/jan/09/overfishing-pacific-bluefin-tuna [09.03.2018]
21. http://www.iucnredlist.org/details/170341/0
22. Worm, B., E. B. Barbier, N. Beaumont, J. E. Duffy, C. Folke, B. S. Halpern, J. B. C. Jackson, et al. (2006): Impacts of Biodiversity Loss on Ocean Ecosystem Services. Science 314, no. 5800 (November 3, 2006): 787–90. doi:10.1126/science.1132294.
23. BBC (2016): Will there be more fish or plastic in the sea in 2050? Available at: http://www.bbc.com/news/magazine-35562253 [09.03.2018]
24. Gerstenberger, Shawn L., Adam Martinson, and Joanna L. Kramer. “An Evaluation of Mercury Concentrations in Three Brands of Canned Tuna.” Environmental Toxicology and Chemistry 29, no. 2 (February 2010): 237–42. doi:10.1002/etc.32.
25. Simonetta, C., N. Ademollo, T. et al. (2005): Persistent Organic Pollutants in Edible Fish: A Human and Environmental Health Problem. Microchemical Journal, XI Italian Hungarian Symposium on Spectrochemistry, 79, no. 1–2 (January 2005): 115–23.
Top