COP27, doroczna konferencja ONZ poświęcona kwestiom klimatycznym, dobiegła końca. Pora zatem rzucić okiem wstecz i zastanowić się, co udało się osiągnąć podczas negocjacji. ProVeg była obecna w samym centrum akcji, w Szarm el-Szejk, starając się promować zwrot w kierunku diety bogatszej w produkty roślinne jako jeden z najważniejszych środków przeciwdziałania globalnemu ociepleniu. Dzięki różnym wydarzeniom, jakie zorganizowaliśmy w naszym Food4Climate Pavilion i w których wzięli udział liderzy z całego świata, byliśmy w stanie wprowadzić kwestię zmiany systemów żywnościowych do debaty klimatycznej. Niestety, wynikom oficjalnych negocjacji brakuje ambicji i wciąż jeszcze daleko nam do zdecydowanych działań na rzecz żywnościowej transformacji świata. Tymczasem, nasz zespół przygotowuje się do następnego COP28, jaki odbędzie się w 2023, aby w pełni wykorzystać tegoroczne sukcesy.

Co to jest COP i dlaczego jest tak ważna?

Od 1995 roku, przedstawiciele niemal wszystkich krajów świata spotykają się corocznie celem omówienia kwestii globalnych działań na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu i ochrony środowiska. Owo coroczne spotkanie nazywa się po angielsku Conference of Parties, w skrócie: COP. Przez dwa tygodnie każdego roku, delegacje różnych państw uzgadniają wspólne cele i strategie, jak i również negocjują konkretne kroki, jakie rządy narodowe powinny podjąć, aby zmniejszyć poziom emisji gazów cieplarnianych i zanieczyszczenia środowiska.
Dla ludzi, którym droga jest kwestia ochrony klimatu i ekologii, debaty te mają kapitalne znaczenie, mogą bowiem przynieść konkretne rozwiązania, jeżeli chodzi o inicjatywy ekologiczne. Choć ostateczne wyniki niewątpliwie często okazują się znacznie mniej ambitne, niż wstępne oczekiwania, poprzednie COP zdołały nadać globalnym wysiłkom ekologicznym nową dynamikę. Na przykład, przyjęta na COP21 w roku 2015 deklaracja zakładająca ograniczenie globalnego ocieplenia do 1,5 bądź 2 stopni Celsjusza w skali roku, pozwoliła wywrzeć na wiele rządów skuteczną presję i zmusić je do prowadzenia realnej polityki proekologicznej. COP stanowi zatem dla wszystkich aktywistów klimatycznych i ekologicznych wyjątkową okazję do promocji rozwiązań, które wydają się im słuszne.

Promocja diety roślinnej w Food4Climate Pavilion

ProVeg od kilku lat stara się czynnie uczestniczyć w tym procesie, w związku z tym nie omieszkała wysłać swej delegacji także i na tegoroczną konferencję, jaka miała miejsce w Egipcie. Razem z ponad 20 partnerami zorganizowaliśmy w miejscu odbywania się szczytu Food4Climate Pavillion, wyjątkową przestrzeń, w której miały w niej miejsce wystąpienia, dyskusje i wydarzenia networkingowe poświęcone kwestiom żywnościowym. Staraliśmy się podkreślać, jak ważna jest obecnie sprawa przemiany globalnego systemu żywnościowego, odpowiadającego za emisję około jednej trzeciej gazów cieplarnianych do atmosfery^[1]Crippa, M., E. Solazzo, D. Guizzardi, et al. (2021): Food systems are responsible for a third of global anthropogenic GHG emissions. Nature Food 2(3), 198–209.. Przede wszystkim jednak, staraliśmy się uświadamiać wszystkim rolę upowszechnienia diety bogatszej w produkty roślinne, w tym alternatywne źródła białka, jako kluczowego czynnika w wysiłkach zmierzających do ograniczenia poziomu emisji gazów cieplarnianych i zwiększania ekologicznej odpowiedzialności globalnych systemów żywnościowych. Pod naszym patronatem odbyły się wydarzenia tak różne, jak dyskusje ekspertów na temat roślinnych innowacji w produkcji spożywczej i panelowe debaty na temat roli młodzieży i ludności lokalnej w procesie przemiany globalnych systemów żywnościowych.
Zespół ProVeg wziął również udział w kilku innych wydarzeniach związanych z kwestiami żywnościowymi i dietą roślinną, odbył spotkania z delegacjami państwowymi, rozmawiał z dziennikarzami kilku ważnych mediów, a także poświęcił się budowaniu dobrych relacji z najważniejszymi interesariuszami.

Mamy pewne powody do optymizmu

Ogólnie biorąc, COP27 można uznać za punkt zwrotny w procesie wprowadzenia kwestii żywnościowej do debaty na temat ochrony klimatu. W tym roku po raz pierwszy na konferencji stanęło kilka pawilonów poświęconych całkowicie żywności. Wśród nich znalazł się – rzecz jasna – także i nasz Food4Climate Pavilion. Pierwszy raz również cały jeden dzień negocjacji poświęcono rolnictwu i sprawom z nim związanym. Co więcej, kilka rządów zdecydowało się wdrożyć nowe inicjatywy mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa żywnościowego, promocję zrównoważonego rolnictwa i zdrowego odżywiania, bądź przynajmniej zadeklarowało zamiar ich wdrożenia. Na szczególną uwagę zasługują tutaj inicjatywa FAST, zaproponowana przez prezydencję egipską, oraz roboczy plan działania sporządzony przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (ang. FAO).
Wszystko to świadczy o tym, że temat systemów żywnościowych powoli wchodzi do głównego nurtu debaty klimatycznej. Biorąc pod uwagę, że aż dotąd nie był on brany pod uwagę właściwie nawet w najmniejszym stopniu, mamy do czynienia ze znaczącym postępem.

Ale jest jeszcze wiele do zrobienia

Jednocześnie, należy zauważyć, że ostateczne rezultaty konferencji ujmują kwestię żywnościową w sposób mocno ograniczony. Wzmianki o systemach żywnościowych, diecie i wpływie rolnictwa na środowisko są bardzo nieliczne. Co najistotniejsze, wnioski z ogólnej debaty ONZ na temat wpływu rolnictwa i obyczajów dietetycznych na ocieplenie klimatu – wspólny raport na temat rolnictwa Koronivia (ang. Koronivia Joint Work on Agriculture) – cechuje się brakiem ambicji i zupełnie pomija kwestię konieczności doprowadzenia do systemowej zmiany obyczajów konsumenckich.

Plan na przyszłość: COP28

Wszystko to oznacza, że na następnej konferencji COP28, jaka odbędzie się w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, ProVeg i jej partnerzy będą podnosić kwestię przemiany globalnych systemów żywnościowych jeszcze bardziej zdecydowanie. Ponieważ dzięki tegorocznej konferencji, jak i również poprzednim, wielu delegatów państwowych miało sposobność zapoznać się z tym tematem przynajmniej w sensie ogólnym, COP28 wydaje się znakomitą okazją do podjęcia konkretnych działań mających na celu zwiększenia ekologicznego zrównoważenia produkcji i konsumpcji artykułów spożywczych. Skontaktowaliśmy się już zresztą z organizatorami przyszłorocznej konferencji, delegacją ZEA, i odbyliśmy z nimi klika bardzo obiecujących rozmów na temat zapewnienia kwestii żywności, rolnictwa i diety należnego jej miejsca w debacie klimatycznej.